مه به دومين پست مرزى كه تزاريتزونا نام دارد رسيديم « 1 » . و سرانجام روز 27 مه پس از سفر شبانهروزى ، با استعانت الهى خوشبختانه به هشتر خان وارد شديم .
ناچار شديم دو ماه در اين شهر توقف كنيم تا كشتى كه بايد ما را همراه ببرد آماده شود و همچنين آنچه براى سفر دريائيمان لازم بود تهيه كنيم . هرچند كه ما ميهمان بوديم و به خرج تزار زندگى مىكرديم ناراحتىها و دردسرهاى بسيار داشتيم .
شهر هشتر خان نه خيلى بزرگست و نه خيلى پراهميت . قسمت عمدهء آن جز كاخ اصلى شهر ، از چوب ساخته شده است . براى حصار دفاعى خود جز ديوارى ندارد كه آن هم در وضع خوبى نيست . اما از آنجا كه در مصب ولگا قرار گرفته است شاخههاى رود در سطحى قريب يك ميل آلمانى آن را از هرطرف دربرگرفتهاند و به صورت جزيرهاى درآوردهاند . حدود سى سال پيش ايوان واسيلوويچ آن را از تركها گرفت و مسخر ساخت . در آن زمان شهر در محل كنونى نبود و قريب يك ميل دور تر قرار داشت . اكنون خرابهها و ديوارهاى شهر سابق در آن محل ديده مىشود . تزار ايوان واسيلوويچ پس از آنكه شهر را ويران ساخت شهر جديد را بهجاى آن بنياد نهاد . در اطراف
هامش
( 1 ) - تزار يتزونا در فاصله 70 ميلى هشتر خانست ( يادداشت مؤلف ) نام بعدى آن تزاريتزين بود كه بعد از انقلاب استالينگراد شد و حالا « ولگاگراد » شده است - مترجم .