هامش
كه ولى وقيم بخواهند وكشندگان عثمان نيز در لشكرگاه منند . بايد پسران عثمان حاضر شوند ومن قتله عثمان را با ايشان بنشانم ودر ميان ايشان به كتاب خداى وسنّت رسول حكومت كنم . پس اگر عثمان را به حق كشتند ، خون أو باطل گردد ؛ واگرنه قتله أو را به دست پسران عثمان بسپارم تا اگر بخواهند ، بكشند واگرنه ديت بستانند يا معفو دارند . اگر معاوية بخواهد به ولايت يا وكالت پسران عثمان سخن كند هم باكى نيست . وى حاضر شود واين دعوى به پاى برد . أبو هريره وأبو دردا گفتند : كس از اين نيكوتر داد ندهد وانصاف نكند واين وقت بيست هزار كس از لشكر علي عليه السلام كه محفوف در آهن وفولاد بودند وجز چشم ايشان ديدار نمىگشت ، خويشتن را بر أبو هريره وأبو دردا عرضه دادند وگفتند : ماييم كشندگان عثمان وبدانچه أمير المؤمنين على در حق ما حكومت فرمايد وحكم براند گردن نهادهايم ورضا دادهايم . بگوييد تا اولياى دم عثمان وفرزندان أو حاضر شوند وطي سخن كنند . آنچه بر ما فرود آيد از قتل واگرنه ديت بر آن صبر كنيم وسر برنتابيم .
أبو هريره وأبو دردا گفتند : انصاف داديد . واجب نمىكند كه على شما را بكشد يا به كس فرستد ، از آن پيش كه در ميان شما واولياى دم ، عثمان حكومت فرمايد .
واز ايشان درگذشتند وبه خدمت معاوية آمدند وسخنان على را باز گفتند وكلمات قتله عثمان را به شرح كردند . معاوية گفت : على چه پاسخ داد از اينكه بر أبو بكر وعمر طلب رحمت كند ودر حق عثمان باز ايستد ؟
گفتند : از آن پس كه ما خود شنيديم كه بر هر سه تن رحمت فرستاد ، چه بگوييم وچه بشنويم .
گفت : از اين چه گويد كه خود را به حكم خدا ورسول خليفه داند وبعد از رسول خدا مظلوم خواند ودر سرّ از خلفا برائت جويد . گفتند : على مىفرمايد : اگر اين خليفتي به اختيار أمت است ، بعد از مشورت مرا اختيار كردند واگر به حكم خدا ورسول بايد هم خداوند در كتاب منزل به لسان پيغمبر مرسل مرا خليفتي داده وطاعت ونصرت مرا بر تمام أمت واجب داشته [ است ] . واين وقت بر منبر صعود داد ومهاجر وأنصار وجمهور سپاه حاضر بودند . پس خداى را ثنا گفت ورسول را درود فرستاد .
فرمود : اى مردمان ! همانا مناقب من از آن بيش است كه به حساب وشمار توان گرفت . من از آنچه خداوند در كتاب كريم فرستاده ورسول خداى به مناقب من مخصوص ومنصوص داشته [ است ] ، به هفت سخن باز ايستم . اى مردم ! آيا مىدانيد كه هيچ كس در اسلام بر من سبقت نگرفت ؟
گفتند : جز اين نيست .
فرمود : خداى را بر شما گواه مىگيرم ، نبوديد ونشنيديد كه از اين آيت مبارك كه خداى مىفرمايد : « السّابقون السّابقون أولئك المقرّبون » ( 56 / 10 - 11 ) از رسول خداى پرسش كردند . فرمود : « اين آيت در حق أنبيا وأوصيا فرود شد ومن أفضل أنبيا ووصى من علي بن أبي طالب أفضل اوصياست . »
هفتاد تن از غازيان بدر كه بيشتر از أنصار وبعضي از مهاجران بودند وأبو الهيثم بن التيهان وخالد بن زيد وأبو أيوب انصارى در ميان أنصار وعمار ياسر در ميان مهاجران بود ، برخاستند وهمآواز گفتند : « قد سمعنا رسول اللَّه قال ذلك ؛ ما همگان از رسول خدا اين سخن بشنيديم . »