عثمان . فأخرج ، فطُعن تسع طعنات ، فمات في الأولى منهنّ أو الثّانية . « 1 » « 2 »
الطّبريّ ، التّاريخ ، 5 / 258 ، 265 / عنه : ابن عساكر ، تاريخ دمشق ، 48 / 340 - 341 ؛ الحائري ، ذخيرة الدّارين ، 1 / 23 - 24 ؛ مثله أبو الفرج ، الأغاني ، 17 / 82 ، 87 - 88 ؛ القمّي ، نفس المهموم ، / 142 - 143
ولمّا « 3 » قُتل عليّ هرب إلى الموصل ودخل غاراً ، فنهشته حيّة فقتلته ، وبعث إلى الغار في طلبه ، فوجدوه ميّتاً ، فأخذ عامل الموصل رأسه وحمله إلى زياد ، فبعث زياد برأسه إلى معاوية ، ورأسه أوّل رأس حُمل في الإسلام من بلد إلى بلد .
ابن حبّان ، الثّقات ، 3 / 275
[ عن ابن أبي رافع ] بقي [ عمرو بن الحمق ] بعد عليّ عليه السلام ، فطلبه معاوية ، فهرب منه نحو
هامش
( 1 ) - [ أضاف في الأغاني ونفس المهموم : وبعث برأسه إلى معاوية ، فكان رأسه أوّل رأس حُمل في الإسلام ، وزاد في تاريخ دمشق : عورض به ] .
( 2 ) - گويد : عمرو بن حمق ورفاعةبن شداد برفتند تا به مداين رسيدند ، واز آن جا به سرزمين موصل رفتند ودر كوهى نهان شدند . عامل آن روستا خبر يافت كه دو كس در كوه نهان شدهاند . وى از مردم همدان بود به نام عبداللَّه پسر ابىبلتعه ، واز كار آنها حيرت كرد وبا چند سوار سوى كوهستان رفت . مردم محل نيز با وى بودند وچون پيش آنها رسيد ، هر دو بيامدند . عمرو بن حمق بيمار بود ، شكمش آب آورده بود وسر مقاومت نداشت . اما رفاعةبن شداد كه جوانى نيرومند بود ، بر أسب أصيل خويش جست وبه حجر گفت : « براي دفاع از تو مىجنگم . »
گفت : « جنگيدن تو براي من سودى ندارد . اگر مىتوانى خودت را نجات بده . »
پس رفاعه به آنها حمله برد كه راه گشودند كه برون شد واسبش اورا مىبرد . سواران از پى أو روان شدند . وى تيراندازى ماهر بود وهر سواري به أو مىرسيد ، تيرى مىانداخت كه زخمى مىشد يا از پاى درمىآمد كه از تعقيب أو چشم پوشيدند . عمرو بن حمق را گرفتند وگفتند : « تو كيستى ؟ »
گفت : « كسى كه اگر ولش كنيد براي شما به سلامت نزديكتر است واگر بكشيدش برايتان زيان دارد . »
باز از أو پرسيدند ، اما از گفتن ابا كرد . ابن أبي بلتعة اورا پيش عامل موصل فرستاد كه عبد الرحمان بن عبداللَّه ثقفى بود ووقتي عمرو بن حمق را بديد ، اورا شناخت وخبر اورا براي معاوية نوشت .
معاوية بدو نوشت : « عمرو گفته كه با تيرهايى كه به همراه داشته ، نه ضربت به عثمان بن عفان زده . ما نمىخواهيم به أو تعدى كنيم . نه ضربت به أو بزن ، همان قدر كه به عثمان بن عفان زده . »
پس عمرو را بياوردند ونه ضربت زدند كه از ضربت أول يا دوم بمرد .
پاينده ، ترجمهء تاريخ طبري ، 7 / 2827 - 2828
( 3 ) - في م : فلمّا .