هامش
- وپيكار با دشمنان دين را بر بندگان مقرر فرموده وآن را « كُره » ( در نزد شما ) ناميده . 1
سپس به پيكار كنندگان از مؤمنين فرموده : « پايدارى كنيد كه خدا با شكيبايان وپايداران است » ( سورهء انفال ، آيهء 46 ) وشما اى گروه مردم ! به مقصود ومنظور خود نخواهيد رسيد جز به وسيلهء پايدارى وشكيبايى بر آن چه ناخوش داريد ( يعنى همان جهاد وپيكار با دشمنان دين ) . »
آنگاه فرمود : « به من خبر رسيده كه چون معاوية از تصميم ما آگاه شده ودانسته است كه ما به سوى أو حركت خواهيم كرد جنبش نموده ، اينك شما نيز به سوى لشكرگاه خويش ( نُخَيله ) حركت كنيد ، خدايتان رحمت كند ، تا ما در اين كار نيك نظر كرده بينديشيم وشما نيز فكر كنيد . »
از اين سخنان روشن مىگردد كه آن حضرت از كوتاهى وسستى مردم در يارى أو انديشناك بود ، ( وچون سخنان آن جناب به پايان رسيد ) مردم خاموش شده هيچ يك سخنى نگفت وپاسخى نداد .
عدى بن حاتم كه چنان ديد ، به پا خاسته گفت : « من فرزند حاتم طايى هستم ، سبحان اللَّه ، اين وضع چه قدر شرم آور وزشت است ! آيا به امام وپيشواى خود وفرزند دختر پيغمبرتان پاسخ نمىگوييد ؟ كجايند سخنوران قبيلهء مُضر ؟ كجايند مسلمانان ؟ كجايند مردان جنگى اين ديار ؟ آيا در هنگام خوشى وآسايش زبانى برّان وكوبنده چون تازيانه وشلاق داشتند وچون كار به جنگ وبه سختى مىكشيد مانند روبهان مىگريختند ؟ آيا شما از خشم خداوند انديشه نمىكنيد واز ننگ وعار آن خاطر آسوده مىداريد ؟ ! »
اين سخنان را گفت ، آن گاه رو به جانب امام حسن كرده گفت : « خدايت بدانچه خواهى برساند ، وناگواريها را از تو دور سازد ، وبدانچه پسند اوست در آغاز وانجام كارى كه در پيش دارى تو را موفق دارد ، همانا سخنت را شنيديم ودر پى فرمان تو آمادهايم ودستورت را پذيرفته ودر آن چه انديشيده وفرمودى فرمانبرداريم ، واينك من به سوى لشكرگاه روان مىشوم ، پس هر كس كه خواهد با من كوچ كند . »
اين را گفت وبه راه افتاد ، وهم چنان از مسجد بيرون آمده ومركبش را كه دم در حاضر بود سوار شد وبه سوى نُخَيله رهسپار گشت ، وبه غلامش دستور داد لوازم مقرر را از پشت سر به أو برساند ، واين عدىبن حاتم نخستين كسى بود كه براي فرآهم آمدن سپاه به لشكرگاه رفت .
پس از أو قيس بن سعد بنعباده ومعقل بن قيسرياحى وزياد بنصعصعه از جا برخاسته مردم را سرزنش وملامت كردند وبه جنگ تحريضشان نموده ومانند عدى بن حاتم آمادگى خويش را به عرض امام عليه السلام رسانيدند .
امام مجتبى عليه السلام بدانها فرمود : « به راستى وصدق سخن گفتيد - خدايتان رحمت كند - همواره شما را به صفا ودوستى ووفادارى ودوستى شناخته أم ، خدايتان پاداش نيك دهد . »
اين سخن را فرمود واز منبر به زير آمد .
1 . اشاره به آيهء 216 از سورهء بقره است كه خداوند فرمايد : مقرّر شد بر شما جنگ وآن ناپسند شما است ، وچهبسا ناخوش داريد چيزى را وآن خوب است براي شما - إلى آخره .
رسولي محلّاتى ، ترجمهء مقاتل الطالبيين ، / 53 - 55