وأبو فِراس حَمْدانى « 1 » در ميميّه مشهور خود سروده است :
مِنْكُمُ عَليّةُ أم مِنْهُم وكان لَهُم * شيخُ المُغَنِّينَ إبراهيم ، أم لَهُمُ ؟
« عَليّه « 2 » از شما بود يا از علويان ؟ أستاذ مغنّيان إبراهيم از علويان بود يا عبّاسيان ؟ »
شرح أحوال وآثارش به تفصيل در الأغانى 10 / 95 ، 149 ، وفيات الأعيان 1 / 39 - 42 ، لسان الميزان 1 / 98 ، واشعار أولاد الخلفاء ، 17 / 49 وساير كتب أدب وتاريخ مسطور است .
فريدنى ، برگزيدهء الأغانى ، 2 / 261 - 262
اخبار ديگر راجع به أو وخواهرش عليه :
در شعر ابوفِراس به إبراهيم وعليه برادر وخواهر هارون الرشيد فرزندان محمدمهدى
هامش
( 1 ) - أبو فِراس حارث بن سعيد بن حَمْدان تَغلَبى ربعي حَمْدانى ( 320 - 357 ق ) ، پسر عمّ سيف الدولة حَمْدانى وأميري شجاع وشاعر بود . صاحب بن عبّاد دربارهء أو گفته است : شعر عربى با شاهى آغاز وبا شاه ديگر پايان يافت ، يعنى با امرء القيس شروع شد وبا أبو فِراس به كمال رسيد . از سوى سيف الدولة حكمران مَنبج وحران وحمص بود ودر جنگها بر ساير امرا تقدّم داشت . در سال 351 ق در جنگ با روميان أسير شد وسألها در قسطنطنيه محبوس بود تا اينكه سيف الدولة فديهء گرانى به دولت روم داد واورا آزاد ساخت . بعد از وفات سيف الدولة با جانشين أو أسعد الدولة ، كه پسر سيف الدولة وخواهر زادهء خود أو بود ، نساخت ودر صدد تسخير حلب برآمد . امّا در محل تدمُر يا صدد ( نزديك حمص ) به دست يكى از غلامان سعد الدولة به قتل رسيد .
أبو فِراس از شعراى مشهور شيعيان است وقصايد أو در مدح أئمة عليهم السلام حماسهء شيعيان است . ديوان شعر أو شامل قصايد وغزليات است وبه چاپ رسيده است . معروفترين قصيدهء أو در دفاع از شيعيان به مطلع ذيل است :الأمرُ مُنْهَضَمٌ والعِلْمُ مُنْهَزِمُ * وَفيْءُ آلِ رَسُولِ اللَّه مُقْتَسَمُ« امارت مسلمانان غصب شده ، وحق شكست خورده است ، وحق آل رسول اللَّه را [ بين خود قسمت ] كرده اند »
براي شرح أحوال أبو فِراس رجوع شود به تهذيب ابن عساكر 3 / 439 وشذرات الذهب ابن عماد 3 / 24 وروضات الجنات خوانسارى 206 چاپ تهران والذريعة آقا بزرگ تهرانى 7 / 114 . .
( 2 ) - عَليّه ( 160 - 210 ه ق ) دختر مهدى سوّمين خليفه عباسى بود ، أو نيز از مغنّيان بود واشعار عاشقانه مىسرود