فرستادند . امّا امام هشتم در طوس مسموم وشهيد شد - جمعه يا دو شنبه آخر صفر 203 يا 202 ق - ( أعيان الشيعة 2 / 12 ) ، ومأمون خبر اين حادثه را به بغداد اعلام نمود . امّا إبراهيم وساير امراى عباسى اعتنا نكردند ومأمون رهسپار بغداد گرديد .
هرچه أو به بغداد نزديكتر مىشد امرا ورجال وعامّهء مردم بيشتر به أو مىپيوستند .
إبراهيم احساس كرد آرزوهايش نقش بر آب مىشود . پس خود را پنهان كرد ومأمون در صفر 204 ق وارد بغداد شد وبه خلافت رسيد ، وشعار عباسيان را دوباره رسميت داد ( تاريخ الخلفاء سيوطى 309 ) ، مدّت اختفاى إبراهيم شش سال وچهار ماه وده روز طول كشيد وسرانجام در سال 210 ق خود را تسليم مأمون نمود . مأمون از جرمش درگذشت وإبراهيم دست از امارت برداشته به خواندن آواز ونواختن عود وآهنگ سازى وشاعرى پرداخت . از اين رو ، بعض شعرا اورا مورد استهزا قرار دادند .
دِعْبِل خزاعي « 1 » ( ف 246 ق ) شاعر شيعي گفت :
إن كان إبراهيم مُضْطَلِعاً بها « 2 » * فَلْتَصْلُحن من بعدهِ لِمُخارِقِ « 3 »
« اگر إبراهيم براي خلافت لياقت وتوانايى دارد ، پس بعد از أو مُخارِق شايسته خلافت است »
هامش
( 1 ) - دِعْبِل شاعر مدّاح امام رضا عليه السلام بود . مأمون به إبراهيم موصلى مىگفت : اين شعر دعبل دربارهء مُخارِق ، دل تورا به درد آورده است كه چرا به جاى أو نام تورا نبرده است ، الشعر والشعراء ، چاپ مصر ، ص 827
( 2 ) - اضطلاع : يعنى توانايى وتحمّل بردن بار
( 3 ) - أبو المهنّا بن يحيى الجزّار ملقّب به مُخارق خواننده ونوازنده اى بزرگ از موالى بود . هنر موسيقى را در كوفه از عاتكة بنت شُهْده آموخت . بعد به بغداد آمد وبه وسيلهء إبراهيم موصلى به هارون الرشيد معرّفى گرديد . به قدرى مورد توجّه خليفه واقع شد كه اورا آزاد كرد ونديم خود ساخت . حتى يك بار اورا با خود بر روى تخت نشاند وسى هزار درهم صله بخشيد واورا أبو المهنّا كنيه داد . مأمون نيز مُخارِق را دوست مىداشت واورا در سفر شام با خود به دمشق برد . وفاتش به سال 231 ق در بغداد اتفاق افتاد . شرح احوالش در الأغانى 3 / 71 و 6 / 262 و 11 / 35 ، همچنين الشعر والشعراء وتاريخ طبري 11 / 21 مصر وساير كتب أدب وتاريخ مسطور است