پرسيد چرا ترا « راويه » گفته اند ؟ جواب داد كه من شعرهاى هر شاعرى را كه نامشان را شنيده اى وشعرهاى بيشتر شاعرانى را كه خود اعتراف مىكنى نمىشناسى ونامشان را هم نشنيده اى از بردارم . شعر هيچ شاعرى را پيش من نمىخوانند مگر اينكه مىگويم از شاعران قديم يا جديد است . وليد از أو پرسيد چند قصيدة از بردارى ؟
گفت : بسيار است ، واينك به تعداد هر يك از حروف هجا صد قصيدة تنها از شعراى عهد جاهليت براي تو مىخوانم . همچنين هفتصد قصيدة از بردارم كه با جملهء « بانت سعاد » شروع مىشود . گويند وليد صدق دعوى اورا آزمود واو دو هزار ونهصد قصيدهء دراز از شعراى جاهلي از حفظ خواند وصد هزار درهم صله گرفت .
حمّاد از مخضرمين [ يعنى كسى كه هم عصر جاهليت وهم عصر اسلام را درك كرده است ] عصر أموي وعباسى بود ، ولى بنى عباس بدو توجّهى نكردند حتى به أو اهانت وتحقير روا داشتند . سرانجام وى در عمر شصت سالگى در بغداد وفات كرد .
از آثار أو قصائد سبعهء معلقه است كه گردآورى كرده است .
حمّاد راويه على رغم حافظهء معجزآساى خود در عربيت ضعيف بود وحتى قرآن را هم غلط مىخواند . بعلاوة در روايات خود امين نبود وگاه اشعارى مىساخت وبه شاعران قديم نسبت مىداد وبه قدرى سبك جاهلي را خوب تقليد مىكرد كه هيچ كس متوجّه نمىشد . چنانكه در همين فصل خواهد آمد خليفه رسماً اعلاميه اى صادر كرد كه به روايت حمّاد نبايد اعتماد كرد . از اين جهت است كه محققان در اصالت معلقات سبع وساير اشعار جاهلي ترديد مىكنند .
براي شرح أحوال أو رجوع شود به : الأغانى ، 6 / 70 - 93 ؛ خزانة الأدب ، 4 / 129 ؛ امالى شريف رضى ، 1 / 131 - 132 ؛ وفيات الأعيان ، 2 / 206 - 208 ؛ روضات الجنّات ، / 260 ، الأعلام 2 / 302 . . .
فريدنى ، برگزيدهء الأغانى ، 1 / 643 - 644
سه تن به نام حمّاد كه دوست هم بودند :
در كوفه سه نفر بودند كه حمّاد نام داشتند : حمّاد عَجْرَد وحمّاد بن الزِبْرِقان وحمّاد
موسوعة الإمام الحسين ( ع ) ( تاريخ امام حسين ع ) — صفحة 629
مساهمون: مكتب طباعة الكتب المساعدة التعليمية
ص٦٢٩