جرير كيست ؟
أبو حَزْرَه ، جرير بن عطيّه كلبى يربوعى ( 28 - 110 يا 111 ه ق ) بزرگترين شاعر عرب در عصر خود بود . در هفت ماهگى متولد شد ، وچون مادرش در خواب ديده بود ريسمانى زائيد كه برگردن اين وآن مىپيچد ، نام پسر را جرير يعنى ريسمان گذاشت ، در صحراى يمامه « 1 » بين قبيلهء بنىيربوع متولد شد ودر همان جا درگذشت . در أبواب چهارگانهء شعر عرب يعنى مدح وهجا وفخر ونسيب أستاذ بود . به خصوص در هجا ، كه هنر رايج زمان بود برترى خود را بر همهء شاعران به اثبات رسانيد . اشعار أو در مهاجات ومناقضه با فرزدق واخطل « 2 » فصل جالبى از أدبيات عربى در عصر أموي است . بيشتر عمر را در باديه به سر برد . گاهى به مكة ومدينه وكوفه ودمشق مىرفت ومورد تشويق وانعام حجاج بن يوسف وخلفا وامراى بنى أمية قرار مىگرفت .
فريدنى ، برگزيدهء الأغانى ، 2 / 3
نويسنده گويد :
جرير وفرزدق دو شاعر از قبيلهء بنى تميم بودند . أبو الفرج گفته است : فرزدق وجرير واخطل در اسلام بر ديگر شاعران مقدمند . جرير وفرزدق رقيب هم بودند
و
هامش
( 1 ) - يمامه به فتح اوّل به معنى كبوتر صحرائى وبه معنى قصد وآهنگ است . ونام وادى پُر آب وحاصلخيزى است در مركز جزيرة العرب ونام قلعهاى بوده است كه دو قبيله از عرب بائده به نام طسم وجديس آن را به نام دخترى به همين نام بنا كردند . نام يمامه در اشعار وافسانههاى قديم عرب زياد برده شده است . مسيلمة كذاب در همين محل دعوى نبوت كرد وبعد از جنگ خونينى در سال دوازدهم هجرى به دست سپاهيان أبو بكر از پاى درآمد . فرمانده لشكر اسلام در اين جنگ خالد بن الوليد بود وهزار ودويست نفر مسلمان از جمله چهارصد وپنجاه تن از صحابهء رسول اللَّه در اين جنگ كشته شدند . قبور اين شهدا هنوز در قريهء جُبَيْلَه در يمامه باقي است - الأعلام زركلى 8 / 125 .
( 2 ) - أبو مالك غياب بن غوث تغلبى ملقب به اخطل ( 19 - 90 ه ) شاعر مشهور عصر أموي ومعاصرجرير وفرزدق بود . در قبيلهء خود بنى تغلب ، در أطراف حيره ( عراق ) متولد شد وبعد به شام رفته شاعر دربار مروانيان گرديد . شعرش روان ودر آن آثار شهرنشينى وتمدن پيدا است . با جرير مناقضه ومهاجات داشته ولى در هجا به پايه أو وفرزدق نمىرسيده است . شرح احوالش به تفصيل در الأغانى 8 / 280 وخزانة الأدب بغدادي 1 / 219 ودائرة المعارف اسلام وساير كتب أدب وتاريخ مسطور است .