[ شرح ]
( 84882 - 84879 ) براستى انسان جز به مقدارى كه مىتواند ضرورت ونياز خود را برطرف سازد ، بسنده نمىكند ، وهمين مقدار براي شخص قانع ، بس است وأو را از بيشتر بىنياز مىسازد ، ودر اين سخن دستور ضمني به اكتفا كردن بر مقدار اندك از دنياست .
( 3376 ) 376 - امام ( ع ) فرمود : ( چهار مطلب )
الْمَنِيَّةُ وَلَا الدَّنِيَّةُ وَالتَّقَلُّلُ وَلَا التَّوَسُّلُ وَمَنْ لَمْ يُعْطَ قَاعِداً لَمْ يُعْطَ قَائِماً وَالدَّهْرُ يَوْمَانِ يَوْمٌ لَكَ وَيَوْمٌ عَلَيْكَ - فَإِذَا كَانَ لَكَ فَلَا تَبْطَرْ - وَإِذَا كَانَ عَلَيْكَ فَاصْبِرْ ( 84920 - 84886 )
[ ترجمه ]
« چه گوارا است مرگ وچه ناگوار است زبونى ! به اندك بساز وبه توانگران متوسل مشو ! هر كه را بىكوشش وتلاش ندهند ، با تلاش وكوشش هم ندهند ، وروزگار دو روز است : روزى با تو ، وروزى بر تو . امّا روزى كه با تو است آن روز ناسپاسى نكن ، وروزى كه بر تو است شكيبا باش . »
[ شرح ]
شرح ( چهار مطلب ) :
( 84889 - 84886 ) 1 - مرگ سهلتر است از ننگ . المنيّة مبتدأ است ، ولا الدّنيّة قرينه براي خبر مبتداست ، گويا فرموده باشد : المنيّة أسهل من الدّنيه ، يعنى [ تحمّل ] مرگ آسانتر از ننگ است ، واحتمال دارد كه تقدير چنين باشد : يحتمل المنية ولا يحتمل الدّنية ، ( مرگ قابل تحمل است ، امّا ننگ قابل تحمل نيست ) ، دنيّة يعنى پستى وننگ نسبت به كارى كه به خاطر به دست آوردن مال ومنال دنيا مرتكب مىشوند ، كه بسيارى از بزرگواران مرگ را بر آن ترجيح مىدهند .
( 84894 - 84890 ) 2 - قناعت به اندكى از زندگى وبه آن بسنده كردن بهتر است از چاپلوسى ونزديكى به أهل دنيا به خاطر به دست آوردن مال بيشتر .
( 84902 - 84895 ) 3 - هر كه را نشسته ندهند ، ايستاده هم ندهند ، نشسته كناية از طلب بدون