امام ( ع ) آنان را در آغاز كتاب با اين عبارت توصيف كرد : « بدترين مردم در نزد خدا دو گروهند . . . » « 90 » ودر فصل ديگرى در مذمّت آنان فرمود : « براي اختلاف مردم در نظرات دنيا ، مطلب به يكى از ايشان باز مىگردد . . . » « 91 » بديهي است كه ايشان ونظاير ايشان بدترين مردم روى زمينند از آن جهت كه اينان ريشهء فتنه وفساد در دينند وتمام خطاهاى مردم به آنها بر مىگردد ، زيرا كه مردم از آنها نيرو وراهنمايى مىگيرند ، وهر كس چنين باشد آمادهء فتنهاى است كه شخص بردبار وعاقل سرگردان مىماند . بعضي به جاى حليم ، حكيم نقل كردهاند . وهنگامى كه شخصي چون امام ( ع ) از خداوند طلب بخشش از لغزش غفلت مىكند پس بر ما پيروى از أو واجب است ما نيز مىگوييم : بار خدايا ما را از لغزش غفلت بازدار !
( 3351 ) 351 - نقل كردهاند كه كمتر اتّفاق مىافتاد كه امام ( ع ) روى منبر بنشيند ، مگر اين كه پيش از خطبه خواندن مىفرمود :
أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ - فَمَا خُلِقَ امْرُؤٌ عَبَثاً فَيَلْهُوَ - وَلَا تُرِكَ سُدًى فَيَلْغُوَ - وَمَا دُنْيَاهُ الَّتِي تَحَسَّنَتْ لَهُ بِخَلَفٍ - مِنَ الْآخِرَةِ الَّتِي قَبَّحَهَا سُوءُ النَّظَرِ عِنْدَهُ - وَمَا الْمَغْرُورُ الَّذِي ظَفِرَ مِنَ الدُّنْيَا بِأَعْلَى هِمَّتِهِ - كَالْآخَرِ الَّذِي ظَفِرَ مِنَ الْآخِرَةِ بِأَدْنَى سُهْمَتِهِ ( 83937 - 83894 )
[ لغات ]
( سدى ) : مهمل ، بيهوده ( سهمه ) : بهره ، نصيب
[ شرح ]
« اى مردم از خدا بترسيد كه هيچ كس را بيهوده نيافريدهاند تا سرگرم بازيچه شود ، خودسر رها نشده تا كار ناروا كند ، ودنيايى كه خود را براي أو آراسته چنين نيست كه جايگزين آخرت شود كه در نگرش بدان ، بد جلوه داده است وهيچ مغرور وفريب خوردهء دنيا در بالاترين حد كوشش خود نتوانسته از دنيا به پيروزى
هامش
( 90 ) انّ ابغض الخلايق إلى اللّه رجلان . . .
( 91 ) لاختلاف النّاس في الفتيا : ترد على أحدهم القضيّة . . .