چرا گاهى كه رفتن از آنجا سودمندتر از ماندن در آن جاست ، واندك خوراكى آن پاكيزهتر از دارايى آن است ، وبراي هر كه دارايى زياد در دنيا جمع كند ، تنگدستى مقرر شده ، وهر كه بىنياز از آن باشد ، كمك به آسايش أو شده است وچشمان كسى را كه زينت دنيا خيرهاش كرده كور مادر زاد ساخته است وهر كس دوستى آن را پيشه كند ، خاطرش را پريشان سازد ، كه آن پريشانيها اعماق قلبش را بيازارد ، هدفى أو را به حدى غمگين سازد كه راه خشم أو را گرفته ، وأو را در بيابانى اندازد در حالي كه رگهاى دلش قطع شده وبر خدا نابودىاش وبر يارانش انداختن أو آسان مىباشد . مؤمن با چشم عبرت به دنيا مىنگرد ، وبه اندازهء نيازمندى شكم ، غذا به دست مىآورد ، وبا گوش خشم ودشمنى مىشنود ، اگر گفته شود كه فلانى بىنياز شد ، گفته مىشود فقير شد ! ! واگر به هستىاش شاد باشند به نيستىاش غمگين شوند ! اين است حال انسان در دنيا ، در حالي كه هنوز نيامده است آن روزى كه نااميد مىگردند » .
[ شرح ]
( 83684 - 83676 ) در اين بخش از سخنان امام ( ع ) دو فايده است :
يكى آن كه امام به وسيلهء چند چيز از دنيا بر حذر داشته است :
1 - كالاى دنيا گياهى خشك ووباآور ، يعنى كشنده است ، كلمه : « حطام » را براي كالاى دنيا - به دليل زودگذر بودن وبىفايده بودنش - استعاره آورده است ، همان طورى كه خداى متعال فرموده است :
إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ
« 88 » ووباآور بودنش ، مستلزم آن است كه اندوختن وتوجه به گرد آوردن آن ، باعث هلاكت اخروى شود ، واز اين رو امام دستور به دور شدن از آن يعنى از چريدن ويا محل چراندن ( دنيا ) فرموده است .
( 83688 - 83685 ) 2 - رفتن وكوچ كردن از آنجا مفيدتر از ماندن است ، به دليل اين كه لازمهء
هامش
( 88 ) سورهء يونس ( 10 ) آية ( 24 ) يعنى : براستى مثل زندگانى دنيا به آبى ماند كه از آسمان فرو فرستاديم .