( 3317 ) 317 - امام ( ع ) در تعريف مؤمن فرمود :
الْمُؤْمِنُ بِشْرُهُ فِي وَجْهِهِ وَحُزْنُهُ فِي قَلْبِهِ - أَوْسَعُ شَيْءٍ صَدْراً وَأَذَلُّ شَيْءٍ نَفْساً - يَكْرَهُ الرِّفْعَةَ وَيَشْنَأُ السُّمْعَةَ - طَوِيلٌ غَمُّهُ بَعِيدٌ هَمُّهُ - كَثِيرٌ صَمْتُهُ مَشْغُولٌ وَقْتُهُ - شَكُورٌ صَبُورٌ - مَغْمُورٌ بِفِكْرَتِهِ ضَنِينٌ بِخَلَّتِهِ - سَهْلُ الْخَلِيقَةِ لَيِّنُ الْعَرِيكَةِ - نَفْسُهُ أَصْلَبُ مِنَ الصَّلْدِ - وَهُوَ أَذَلُّ مِنَ الْعَبْدِ ( 82930 - 82884 )
[ لغت ]
( يشنأ ) : دشمن مىدارد
[ ترجمه ]
« شادمانى مؤمن در چهره وغم وى در دل است ، سعهء صدرش از هر چيز بيشتر ، ونفسش از هر چيز خوارتر است ، از گردنفرازى بيزار است وخودنمايى را دشمن مىدارد . غمش طولانى ، همتّش والا ، خاموشىاش بسيار ، وتمام وقتش مشغول است سپاسگزار ، وبسى بردبار ودر انديشه فرو رفته است ، در دوستى با ديگران امساك مىورزد ، خلق وخويش نرم وطبعش رام است . ارادهاش از سنگ سخت محكمتر است با اين كه از بردهاى متواضعتر است . »
[ شرح ]
( 82919 - 82878 ) امام ( ع ) در مقام تعريف مؤمن شانزده صفت را ياد كرده است :
1 - شاديش در چهره است ، واين خود ، در رابطه با فضيلت تواضع وفروتنى است 2 - غمش در دل است ، واين از ترس خداست ، وتوجّه بر اين كه شايد در برابر امر خدا كوتاهى كرده باشد .
3 - از هر چيز بيشتر سعهء صدر دارد ، وقبلا دانستى كه سعهء صدر فضيلتى براي قوهء غضبيّه است وگاهى از آن تعبير به « رحب الذراع دست باز » مىكنند . مقصود امام ( ع ) آن است كه مؤمن اين فضيلت را به طور كامل دارد .
4 - نفسش از هر چيز خوارتر است ، يعنى به خاطر تواضعش در برابر خدا وبا توجّه به موقعيّت وارزش نفس خود كه چه قدر به خدا نيازمند است . كلمه :