ماندى . تو حق را نشناختهاى تا از روى آن أهل حق را بشناسى ، وباطل را نشناختهاى تا پيرو باطل را بشناسى . »
[ شرح ]
( 81006 - 80979 ) حارث گفت : من با سعد بن مالك وعبد اللّه عمر ، گوشهاى را اختيار مىكنم . امام ( ع ) در جواب فرمود : « سعد وعبد اللّه نه حقّ را يارى كردند ونه باطل را فرو گذاشتند . »
عبارت : أتراني ،
استفهام انكارى است ، چون أو همين طور مىديد . حارث ، در بعضي نسخهها به صورت مرخّم ( حار ) آمده است .
بعضي در بارهء عبارت : انك نظرت تحتك ولم تنظر فوقك گفتهاند : يعنى تو تنها به اعمال بيعت شكنان ( ناكثين ) از أصحاب جمل كه فقط به ظاهر اسلام عمل مىكردند ، واز نظر اعتقادي از تو پايينتر بودند - به دليل اين كه آنان بر امام حقّ شوريدند - نگريستى ، در نتيجة فريب شبههء آنان را خوردى واز آنان پيروى كردى ، وبه بالاتر از خودت ، يعنى امامت كه اطاعتش واجب بود ، ومهاجرين وأنصار كه همراه أو بودند ، نگاه نكردى ، وبه نظر آنها گوش ، ندادى ، به دليل اين كه روى باطل با آنها دشمن بودى ، واين باعث سرگردانى وحيرت تو شد .
واحتمال دارد ، مقصود امام ( ع ) از نطره تحته كناية از نگرش وى به باطل آن گروه وشبههاى كه از دلبستگى به دنيا برخاسته بود باشد كه دنيا همان جهت پست وسافل است ، و « نطره فوقه » نيز كناية از نگرش به حق ودريافتش از خدا باشد .
( 81049 - 81007 )
عبارت : انك . . .
تفصيل براي دليل سرگردانى أو ونشناختن حق وباطل است كه باعث جهل أو نسبت به أهل حق وباطل بوده است ، كه اگر حق وباطل را مىشناخت ، به طور قطع از حق پيروى واز باطل اجتناب مىكرد ، واين عبارت به منزلهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن نيز چنين است : هر كس