[ بخش أول ]
فَقَالَ مَا تَكْفُونَنِي أَنْفُسَكُمْ - فَكَيْفَ تَكْفُونَنِي غَيْرَكُمْ - إِنْ كَانَتِ الرَّعَايَا قَبْلِي لَتَشْكُو حَيْفَ رُعَاتِهَا - وَإِنَّنِي الْيَوْمَ لَأَشْكُو حَيْفَ رَعِيَّتِي - كَأَنَّنِي الْمَقُودُ وَهُمُ الْقَادَةُ - أَوِ الْمَوْزُوعُ وَهُمُ الْوَزَعَةُ ( 80936 - 80907 )
[ ترجمه ]
« به خدا قسم شما مرا از خود كفايت نمىكنيد تا چه رسد به ديگران ؟ اگر رعيّت پيش از من از جور حكمرانان خود شاكي بودند ، من امروز از ستم رعيّتم شكايت دارم ، مثل اين كه من پيرو ايشانم وايشان زمامدار ، ويا من فرمانبردارم وايشان فرمانده ! »
[ شرح ] ( 80978 - 80937 )
پس از آن كه امام عليه السلام ضمن گفتارى طولانى - كه ما برگزيدهاى از آن را در خلال خطبهها بيان داشتيم - اين سخنان را گفت ، دو مرد از پيروان امام ( ع ) جلو آمدند ، يكى گفت من جز خودم ، وبرادرم اختياردار ديگران نيستم ، پس يا أمير المؤمنين چه دستور مىدهى ، تا انجام دهيم ، امام ( ع ) فرمود : آنچه من مىخواهم ، كجا از شما دو تن ساخته است ؟
شرح اين فصل از سخن به صورت مشروح در ضمن خطبهها گذشت بعضىها گفتهاند كه حارث بن حوت نزد امام ( ع ) آمد وعرض كرد : گمان مىكنم كه أصحاب جمل در گمراهى بودند ،
[ بخش دوم ] امام ( ع ) فرمود :
فَقَالَ ع يَا ؟ حَارِثُ ؟ إِنَّكَ نَظَرْتَ تَحْتَكَ وَلَمْ تَنْظُرْ فَوْقَكَ فَحِرْتَ - إِنَّكَ لَمْ تَعْرِفِ الْحَقَّ فَتَعْرِفَ أَهْلَهُ - وَلَمْ تَعْرِفِ الْبَاطِلَ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ - فَقَالَ ؟ الْحَارِثُ ؟ - فَإِنِّي أَعْتَزِلُ مَعَ ؟ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ ؟ وَ ؟ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ؟ - فَقَالَ ع إِنَّ ؟ سَعْداً ؟ وَ ؟ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ؟
لَمْ يَنْصُرَا الْحَقَّ - وَلَمْ يَخْذُلَا الْبَاطِلَ ( 81049 - 80995 )
[ ترجمه ]
« اى حارث ، تو به زير خود نگاه كردى ، نه بر بالاى خود از اين رو سرگردان