[ ترجمه ]
« فهميده وزيرك واقعي ، آن كسى است كه مردم را از رحمت خدا نااميد نكند وآنها را از آسايش وراحتى از طرف خدا مأيوس نگرداند ، واز مكر وكيفر الهى أيمن نسازد » .
[ شرح ]
( 75419 - 75398 ) مقصود امام ( ع ) از كل الفقيه كناية از فهم كامل ، يعنى كسى كه در دانايى كامل است ، توضيح آن كه هر كس در بارهء قرآن مجيد بينشى پيدا كند مىفهمد كه نخستين هدف قرآن ، دعوت مردم به سمت خدا از راههاى مخصوصى به صورت تشويق ، تهديد ، وعدهء خوب ، وعدهء عذاب ، بشارت ، بيم دادن وأمثال اينها است ، پس در اين صورت لازمهء چنين دركى آن است كه مردم را به وسيلهء آياتي كه وعدهء عذاب وبيم داده از رحمت خدا نااميد نكند وبدان وسيله از آسايش وخوشى مأيوس نگرداند ، زيرا لازمهء نوميدى ، وأدار ساختن گنهكاران به گناه وپيروى از هوى وهوس دنيايى است چرا كه اميدى به نتيجهء اخروى وخوددارى از گناه ندارند ، واز اين رو است كه خداى متعال فرموده است :
قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
« 30 » . ونيز فرموده است :
يا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَ
« 31 » . واز مكر الهى با اعتقاد به آيات وعده وبشارت خدا ، آنها را أيمن نسازد ، تا مبادا ، آيات بشارت باعث اطمينان واعتماد آنان شود ودچار گناه وپيروى از هوى گردند ، واز اين رو خداى متعال فرموده است :
أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ
« 32 » . بلكه
هامش
( 30 ) سوره زمر ( 39 ) آية ( 53 ) يعنى : بگو اى پيامبر به بندگانم كه بر نفس خود اسراف كردهاند ، هرگز از رحمت خدا نوميد مباشيد ، البتة خدا همهء گناهان را ( اگر توبه كنيد ) خواهد بخشيد كه أو بسيار بخشنده ومهربان است .
( 31 ) سوره يوسف ( 12 ) آية ( 87 ) يعنى : هرگز جز كافران هيچ كس از رحمت خدا نوميد نيست .
( 32 ) سوره أعراف ( 7 ) آية ( 99 ) يعنى : آيا از مكر خدا غافل ماندهاند در صورتي كه از آن غافل نشوند مگر مردم زيانكار .