جوهري « 5 » مىگويد : خباء مفرد است وجمع آن اخبيه خانهاى است از كرك ويا پشم نه از مو كه بر دو ، يا سه عمود ويا بيشتر استوار مىباشد .
صلح ومسالمت فضيلتى از شاخههاى پاكدامنى است ، كلمهء : خباء را استعاره از مسالمت آورده است از آن رو كه اين فضيلت باعث جلب محبّت وهم چون خانه پوششى براي عيبهاست ومستلزم آن است كه زبان مردم از عيبجويى بسته وخاموش باشد . اين مطلب كه صلح ومسالمت لازمهاش عيبپوشى است ، در صورتي ثابت مىشود كه مىبينيم ، نقيض آن - يعنى ، ستيزهجويى وسازش نكردن - با طغيان طبيعت افراد بر عيبجويى ، واظهار معايب ، به منظور توهين وسرزنش همراه است .
( 73302 - 73295 ) نوزدهم - هر كه از خود راضى باشد ، خشمگيرنده بر أو بسيار است . واين مطلب به دو جهت است : يكى آن كه شخص از خودراضى ، معتقد است كه از ديگران كاملتر است وبه ديگران با چشم كاستى مىنگرد ، وحقوق ديگران را ادا نمىكند ، در نتيجة افراد زيادى نسبت به أو خشم مىگيرند . دوم اين كه : با اعتقاد بر برترى خود نسبت به ديگران خود را بيش از اندازه تصوّر مىكند در صورتي كه ديگران أو را در حدّ ومقدار خودش مىبينند ، به اين ترتيب خردهگيران وخشمگينان بر أو ، روزافزون مىگردند .
( 73306 - 73303 ) بيستم : صدقه دارويى مفيد وشفابخش است . عنوان داروى مفيد وشفا بخش را استعاره براي صدقه آورده است ، از آن رو كه صدقه همانند دارو است ، امّا در دنيا به دليل حديث نبوي ( ص ) : « بيمارانتان را با صدقه به درمان برسانيد » « 6 » وراز مطلب آن است كه صدقه باعث جلب همّتها وهمسويى دلها
هامش
( 5 ) أبو نصر إسماعيل جوهري ( متوفّى 1005 م ) در فاراب تركيه متولّد ودر نيشابور وفات يافته است .
كتابش در لغت مشهور به « تاج اللّغته وصحاح العربيّه » كه 40000 واژه دارد . - م .
( 6 ) داووا مرضاكم بالصّدقة .