ايستادن أو را بيچاره كرده است ، نمىداند آنچه پيش مىآيد آيا به سود اوست يا به زيانش . تو مانند أو نيستى بلكه أو به سان توست « 1 » وسوگند به خدا اگر [ بنا به مصالحى ] نمىخواستم تو بمانى چنان ضربات كوبندهاى از جانب من دريافت مىكردى كه استخوانت را درهم مىشكست وگوشتت را آب مىكرد وبدان كه شيطان تو را از بازگشت به كارهاى نيك وگوش دادن به سخن كسى كه تو را پند مىدهد باز مىدارد » .
[ شرح ]
( 72632 - 72626 ) محور اين بخش از نامههاى امام ( ع ) بر زشتى وسرزنش معاوية است .
( 72673 - 72633 )
عبارت : امّا بعد . . . فراستى ،
يعنى من انديشه وزيركى وهوشمندىام را در بارهء تو تضعيف وسست مىكنم ، براي اين كه ظنّ قوى دارم كه نامهنگارى وپاسخ به تو بىفايده است . آن گاه وى را در مقصود خود يعنى فرمانروايى شام ، ودر فريبكارىاش كه امام ( ع ) امر خلافت را پس از خود به أو بسپارد ، ونامهنگاريهايش را در اين مورد ، به رؤياي كسى كه در خواب سنگينى فرو رفته باشد تشبيه كرده است . كلمهء : السّطور منصوب به حذف حرف جرّ [ منصوب به نزع خافض ] - حرف جر : في ، ويا باء - است . وبا جملهء تكذبه أحلامه ، به وجه شبه اشاره فرموده است . مقصود امام ( ع ) اين است كه خيالبافيها وآرزوهاى معاوية براي رسيدن به خلافت ، توسط أو ، خيالات بىاساسى است كه از غلبهء ناداني سرچشمه گرفته ، به سان رؤياي دروغينى كه شخص غرق در خواب مىبيند وهنگامى كه از خواب بيدار مىشود ، اثرى از آنها وجود ندارد ، وهم چنين أو را به شخص سرگردانى كه در يكجا ايستاده تشبيه نموده است ،
و
هامش
( 1 ) در تشبيه بايد وجه شبه در مشبّه به أقوى از مشبّه باشد ، از اين رو امام ( ع ) مىفرمايد شخص سرگردان با آن ويژگى شبيه معاوية است ، زيرا سرگردانى ( وجه شبه ) در معاوية ( مشبّه به ) أقوى وافزونتر از اوست - م .