پناه به خدا كه بعد از من ، تو زمام كارهاى مسلمين را در دست بگيرى ، يا نسبت به كسى از آنان ، عقدي يا عهدي را به تو واگذارم ، بنا بر اين از هم اكنون خود را آماده ساز ودقّت كن ، كه اگر كوتاهى كردى ، پيش از آن كه مردم به جانب تو يورش برند ، درها به روى تو بسته خواهد شد وديگر كارى كه امروز از تو قابل قبول است ، پذيرفته نخواهد بود . درود بر كساني كه شايستگى دارند . »
[ شرح ]
( 71480 - 71474 ) اين نامه نيز مانند نامهء قبلي در پاسخ معاوية است .
( 71492 - 71481 )
عبارت : امّا بعد . . . الأمور ،
از باب پندگيرى وبرحذر داشتن معاوية از ادعاى چيزى كه حق أو نيست ، هشدار به اوست . مقصود آن است كه هنگام سود گرفتن تو از كارهاى واضح ومشاهدهء آنها با چشمانت فرا رسيده است .
كلمهء اللّمح استعاره از درك دقيق وسريع چيزهاى مفيد است . بعضي عيون الأمور نقل كردهاند ، يعنى واقعيت وحقيقت أموري كه جاى دقت وعبرت گرفتن است . صفت : باصر را براي مبالغهء در ديدن آورده است ، مانند قول عربها كه مىگويند : ليل أليل ( شب بسيار تاريك ) .
( 71516 - 71493 )
عبارت : فقد سلكت . . . اللبس ،
اشاره به دليل نيازمندى معاوية به هشدارى است كه قبلا بيان شد ، يعنى رفتن أو به راهى كه پيشينيانش رفتهاند ، با چهار نشانهاى كه ياد شد ، ادعاهاى بيهودهاش ، ادعاى چيزى كه حق أو نبود ، از قبيل خون عثمان ، طلحه ، زبير ونظير اينها ، ورودش در منجلابهاى دروغ ، ورودش در غفلت از پيامد بدانها . امّا دروغهاى وى در ادعاى خود روشن است ، وچيزى كه از حد أو بالاتر است همان امر خلافت مىباشد . وچيزى كه نزد أو به امانت گذارده بودند وأو در ربود ، عبارت از أموال وسرزمينهاى مسلمانان بود كه بر آنها مسلط شده بود ، مقصود امام ( ع ) اين است كه از طرف خدا اين امانت در نزد أو بوده است .
( 71573 - 71517 ) كلمات : فرارا وجحودا مصدرهايى هستند كه جايگزين حال گرديدهاند .