وسيلهء سپاهيان ، وسپاه نظم نپذيرد مگر به وسيلهء ماليات وحقوقى كه خداوند براي ايشان مقرّر فرموده است تا بدان وسيله توانايى نبرد با دشمنان را داشته ودر آرايش ونظام كار خود بدان متّكى باشند ، ونياز خود را به وسيلهء آن برطرف سازند .
وآنگهى براي اين دو گروه [ رعيت وسپاه ] نيز سر وسامانى نخواهد بود مگر به وسيلهء گروه سوّم كه عبارتند از قضاة ، كاركنان ، ونويسندگان كه در اختلاف ميان مردم قضاوت كرده ، ومالياتها را جمع آورى كرده وأمور خاص وعام را ثبت وضبط مىكنند . وباز همهء اينان استوار نمىمانند مگر به وسيلهء بازرگانان وصنعتگرانى كه باعث جمع آورى سود وپايدارى بازاراند وكارهايى را انجام مىدهند كه از ديگران ساخته نيست وبعد از اينها طبقه پايين از تهيدستان وبيچارگان كه بخشش وكمك به آنها لازم است ونزد خداوند براي هر كدام از اين طبقات مردم ، رفاه وگشايشى مقدر است ، وهر كدام از آنها در حد خود بر حكمران حق دارند كه به كارشان سامان دهد واز طرفي حكمران قادر بر انجام اين كار نيست مگر با تلاش وكوشش ويارى طلبيدن از خداوند وآمادگى براي اجراى حق واستقامت در هر كارى ، آسان يا گران ! اى مالك از سپاهيانت براي خاطر خدا وپيامبر ( ص ) ، وامام ، براي خود كسى را انتخاب كن كه پندپذيرتر ، پاكدلتر ، عاقلتر وبردبارتر از همه باشد ، از آن افرادى كه دير خشمگين شود وزود عذر گناه را بپذيرد ، به زير دستان مهربان وبه زورمندان سختگير وحريف باشد . از آن كساني نباشد كه اظهار درشتى كند ويا از ناتوانى وسستى زمينگير شود .
وآنگهى با افرادى كه ريشهدار واز خانوادههاى شريف وخوش سابقهاند همدم باش ! با بزرگواران ، دليران ، بخشندگان وجوانمردان همنشينى كن ! زيرا آنها جامع بزرگوارى ودر شمار مردم با احسان وحق شناسند . وبعد ، به كارهاى مردم ، مانند يك پدر ومادر نسبت به فرزندان رسيدگى كن ونيكيى را كه به مردم روا داشته وباعث توانمندى آنها شدهاى ، نزد خود بزرگ جلوه مده ووعدهء محبتي را كه به آنها دادهاى ، هر چند ناچيز باشد ، كوچك مشمار ، زيرا اين عمل تو باعث خيرخواهى
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 257
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٥٧