را نداشته باشند ، از آن كساني كه نه ستمگرى را در راه ستمكاريش يارى كرده ونه با گنهكارى در گناهش همراهى نموده است : چنين كساني بار توقّعاتشان براي تو سبكتر وعلاقمنديشان به تو بيشتر وگرايششان بديگران كمتر است ، بنا بر اين آنها را در خلوتها وانجمنهاى خود از نزديكان قرار بده ، وبايد منتخب ايشان نزد تو كسى باشد كه سخن حق را هر چند تلخ به تو بيشتر بگويد ، وكمتر تو را در مورد گفتار ورفتارى كه خدا از دوستانش نمىپسندد ، ستايش وكمك كند ، هر چند كه آن سخن تلخ وناستودنها بر خلاف هواي نفس تو باشد خود را به پرهيزگاران وراستگويان نزديك كن وآنان را قانع كن كه تو را زياد ستايش نكنند ، واز اين كه تو خلافي نكردهاى آن را باعث خوشحالى تو قرار ندهند ، زيرا زياد ستودن شخص ، باعث خود پسندى وسركشى مىگردد .
ونبايد نيكوكار وبدكار پيش تو يكسان ودر يك مرتبه باشند ، زيرا در آن صورت نيكوكار به نيكى بىميل وبدكار وأدار به بدى مىگردد وهر كسى را بدانچه خود انتخاب كرده پاداش وكيفر بده . وبدان كه هيچ چيز بهتر از نيكى وبخشش به رعيّت وسبكبار كردن ايشان ووأدار نكردن ايشان به آنچه كه قادر بر انجام آن نيستند ، سبب خوشبينى حاكم به رعيّت نمىگردد . بنا بر اين ، بايد طورى در اين مورد رفتار كنى كه باعث خوش بيني تو نسبت به رعيّت گردد ، زيرا خوش بيني به رعيّت ، رنجش طولانى را از تو دور مىسازد . براستى شايستهترين فرد براي خوشبينى تو ، كسى است كه از آزمون تو خوب بيرون آمده ، وسزاوارترين فرد به بدبينى كسى است كه از بوته آزمون تو خوب در نيامده است .
هرگز روش خوبى را كه بزرگان اين امّت داشتهاند وباعث انس واتحاد مردم شد ورشته رعيّت با آن منظم گرديده ، از بين نبر ، وروش نوى را پيش نگير كه به سنّتهاى گذشته مضرّ باشد ، در آن صورت اجر ومزد براي كسى است كه آن سنتها را به وجود آورده وگناه سنت شكنى به گردن تو خواهد بود . با دانشمندان بيشتر همصحبت باش وبا دانايان در باره آنچه كه صلاح مملكت است وپيش از تو أمور ملّت بر آنها راست مىشد گفتگو ومشورت كن » .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 236
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٣٦