سرزنش كردن أو به منزلهء وأدار ساختن به فساد مىگردد . اين مطلب روشنى است كه در طبيعت حيواني نسبت به كارى كه ممنوع است ، يك نوع آزمندى وجود دارد . بنا بر اين غيرت در چنين موردى بىجاست وسرزنش به دليل خيالي پوچ وبه خاطر كارى كه انجام نشده است خود ، نوعي انگيزه است . وكبراى مقدّر نيز چنين است وهر كارى كه آن طور باشد ، انجام آن روا نيست .
( 62865 - 62851 ) بيست ونهم : أو را مأمور ساخته است تا براي هر كدام از خدمتگزاران خود كارى را تعيين كند وأو را نسبت به همان كار مؤاخذه كند ونسبت به كار ديگر مؤاخذه نكند ، واين از جمله أمور مربوط به تدبير منزل است . وبر راز اين سخن به وسيلهء قياس مضمرى توجّه داده است كه صغراى آن جمله : زيرا أو سزاوارتر است . . . به خدمتگزارى تو . توضيح آن كه هرگاه آنها مشتركا بر انجام كارى مكلّف باشند تا هر كدام از آنها به انجام آن كار اقدام كند ، بيشتر وقتها هر يك كار خود را به ديگرى وامىگذارد واين خود باعث انجام نگرفتن كار مىشود .
كسرى أنوشروان به فرزندش شيرويه گويد : در ميان كاتبان خود ، دقّت كن هر كدام صاحب باغ وملكند وآنها را خوب آباد كردهاند ، أو را متولّى ماليات كن ، وهر كه بردگان زيادى دارد أو را سرپرست سپاه كن وهر كدام از آنها عائلهمندتر است وآنها را خوب اداره مىكند ، مخارج ووظيفهء در آمد وهزينه را به أو بسپار وهمچنين نسبت به تمام خدمتگزاران سرايت همين رفتار را بكن وكارى را بىحساب ميان خدمتگزاران مگذار كه نظام حكومتت از هم خواهد پاشيد .
( 62904 - 62866 ) سىام : أو را سفارش به گرامى داشت خويشاوندان كرده وبر اين مطلب به وسيلهء قياس مضمرى هشدار داده است كه صغراى آن عبارت : زيرا آنان . . .
حمله مىبرى ، است . كلمهء الجناح ( بال ) را استعاره از خويشاوندان آورده است ، از آن رو كه آنها چون پر وبالى مبدأ حركت وتوانايى أو بر پرواز به سمت هدفها
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 104
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٠٤