هامش
- يحيى بن عبد اللّه نسل دارد ودر مغرب مىباشند .
( 1 ) . ب به جاى تمام اين قسمت نوشته است : واز نسل حمزه بن الحسن وأو شبيه أمير المؤمنين على بود ، علي بن حمزه نسل دارد .
( 2 ) . عمده : الدبيق .
( 3 ) . الف - اصلاح بعدى - : زهيرون . عمده : هارون .
( 4 ) . [ بنابه نظر أكثر منابع اين عبد اللّه فرزند عبيد اللّه الأمير مىباشد ] .
( 5 ) . به جاى اين قسمت نوشته است : از چند پسرند .
( 6 ) . الف - اصلاح بعدى - : سورا .
( 7 ) . عمده : جرجان .
ابن عنبه ، الفصول الفخريّة ، / 201 - 203
حضرت عباس عليه السّلام پنج فرزند داشت به نامهاى عبيد اللّه ، فضل ( 1 ) ، حسن ( 2 ) ، وقاسم ( 3 ) ويك دختر ( 4 ) .
وابن شهرآشوب در ميان شهداى كربلا ، محمد را هم از فرزندان وى برشمرده است .
عبيد اللّه وفضل ، مادرشان : لبابه از خاندان عبيد اللّه بن عباس بن عبد المطلب بوده است . علماى نسبشناس متفق القولند كه نسل أبو الفضل عليه السّلام منحصر در عبيد اللّه مىباشد ؛ تنها شيخ فتونى است كه حسن بن عباس را نيز در حفظ نسل حضرت عباس عليه السّلام برمىشمرد .
عبيد اللّه از علماى بزرگ به شمار رفته ودر جمال وكمال گوى سبقت از أمثال خود ربوده [ است ] . سه همسر ارجمند وشايسته برگزيد به نامهاى رقيه دخت امام حسن مجتبى عليه السّلام ، دخت معبد بن عبد اللّه بن مطلب ودخت مسور بن مخرمهء زبيري . ( 5 ) عبيد اللّه منزلتي بزرگ نزد امام سجاد عليه السّلام به واسطهء پدرش قمر بني هاشم عليه السّلام داشت وحضرت عليه السّلام چون أو را مىديد ، از ديده أشك حسرت فرومىباريد وچون از علت آن جويا مىشدند ، مىفرمود : « موقف پدرش در واقعهء عاشورا را به ياد مىآورم ونمىتوانم زمام خود نگهدارم . »
عبيد اللّه در سال 155 ه . ق درگذشت . ( 6 )
نسل عبيد اللّه منحصر در فرزندش حسن - كه مادرش أم ولد وشصت وهفت سال عمر نمود - مىباشد .
حسن پنج فرزند داشت : فضل ، حمزه ، إبراهيم ، عباس وعبيد اللّه ، كه همگى بزرگانى از أهل فضل وكمال وأدب بودند .
اما فضل ، سخنورى گويا وفصيح ، بسيار ديندار وباتقوى ، دلاورى تيزتك ومورد بزرگداشت خلفا بود وبه وى ابن الهاشميه مىگفتند . ( 7 ) نسل فضل از سه فرزند أو باقي ماند : جعفر ، عباس أكبر ومحمد ، كه هريك از آنان داراى فرزندانى هستند . كه نيز در ميانشان - صاحب فضل وأدب - به چشم مىخورد . 8
از جملهء آنان ، أبو العباس فضل بن محمد بن فضل بن حسن بن عبيد اللّه بن عباس عليه السّلام مىباشد كه سخنسرا وشاعر بود وبازماندگانش در قم وطبرستان پراكنده گشتند . از جمله ابياتى دربارهء دلاوريهاى جدش عباس عليه السّلام دارد كه در مجموعهء مدايح حضرتش موجود است .
امام حمزه شبيه جدش أمير المؤمنين عليه السّلام بود ومأمون نامهاى به دستخط خود براي أو نگاشت كه در ضمن آن بيان داشت : « به حمزة بن حسن بن عبيد اللّه بن عباس بن أمير المؤمنين عليهما السّلام هزار درهم به سبب -