هامش
- ركعت نماز است كه در روز وشب به جا آورده مىشود ، از فرائض ونوافل يوميه ونسخهء « وافى » نيز مطابق تهذيب بوده وعبارت است از « صلاة الخمسين » .
ولى سيد بن طاووس رحمه الله در « اقبال » وبعض ديگر در تأليفات خودشان از شيخ رحمه الله روايت كردهاند كه حديث را « صلاة احدى وخمسين » نقل فرموده است . يعنى : « نماز پنجاه ويك ركعت » .
وشيخ فقيه همداني رحمه الله در « مصباح الفقيه » از مصباح المتهجدين شيخ رحمه الله عبارت را « صلاة الاحدى وخمسين » نقل فرموده ودر خود كتاب « مصباح المتهجدين » شيخ رحمه الله عبارت به همان نحو است ودو نسخه خطى از مصباح در كتابخانهء ما موجود است ؛ يكى در سال ( 942 ) هجرى قمري استنساخ شده واز روى نسخهاى تصحيح گرديده كه بر علامهء كبير فاضل مقداد وعالم رباني ابنفهد حلى قدس سرهما قرائت ومقابله شده ومصحح از آن در سال 961 قمري فارغ شده است .
ونسخهء ديگر به خط نسخ در سال 1057 قمري استكتاب وتصحيح شده ومورد اعتماد واطمينان است . اين نسخه از متملكات آقا شيخ على احسايى بوده است وخط ونقش ومهرش در ظهر نسخه به سال 1236 قمري موجود است .
در هر دو نسخه عبارت : « صلاة الإحدى والخمسين » است .
بايد دانست كه روايات وارده از خاندان عصمت وطهارت صلوات اللَّه عليهم در اين باب ( عدد نوافل ) مختلف است در روايات كثيرة فرايض ونوافل را پنچاه ويك ركعت نقل كردهاند كه هفده ركعت فرايض يوميه وهشت ركعت نافلهء ظهر وهشت ركعت نافلهء عصر وچهار ركعت نافلهء مغرب است كه بعد از نماز مغرب خوانده مىشود وبعد از نماز عشا دو ركعت نماز وتيرة كه يك ركعت محسوب است ويازده ركعت نماز شب كه با دو ركعت شفع ويك ركعت وتر يازده مىشود ودو ركعت نافلهء نماز صبح كه مجموع سىوچهار ركعت است وبا هفده ركعت نمازهاى فرايض يوميهء پنجگانه پنجاهويك ركعت مىشود .
ودر روايات ديگر مانند آنچه از تهذيب نقل گرديد ، عبارت « صلاة الخمسين » است كه وتيرة را بعد از نماز عشا جزو نوافل نياوردهاند وشايد جهت آن عدم مواظبت وجود مقدس رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم بر نماز وتيرة است . چنانچه از أحاديث أهل بيت عليهم السلام ظاهر مىشود واز بعضي ديگر از أحاديث ظاهر است كه آن را نيز مىخوانده ونظر به مصالح ومقتضياتى كه رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم خودش عالم به آنها بوده ، ولى در حق ماها استحباب وتيرة ثابت ومحقق بلكه مستحب مؤكد است .
وآنچه مسلم است واز نصوص كثيره استفاده مىشود ، نمازها در روز وشب پنجاه ويك ركعت از فرايض ونوافل است واز اين امر مسلم نتوان دست برداشت وعمل را به روايات ديگر كه تصريح مىكند مجموع فرائض ونوافل پنجاه ركعت است ، گذاشت ؛ چون نصوص كثيرة رجحان بر طايفهء دومى داشته وعلاوة بر اين كه اجماع قائم ومحقق است كه فرايض ونوافل پنجاهويك ركعت است .
لذا فقها رضوان اللَّه عليهم رواياتى را كه دلالت بر پنجاه ركعت دارد ، حمل بر معاني وجهات ديگر كردهاند ؛ مثل اين كه جماعتى گفتهاند : « نظر به مراتب فضل است يا نظر به جعل أولى وثانوى است » . -