هامش
- نداشته باشد ، چنانچه نظايرى بر آن در گذشته بيان شد كه آن بزرگواران نقل نكرده وساكت شدهاند .
چنانچه شيخ مفيد رحمه الله مسموم شدن حضرت امام جواد عليه السلام را در ارشاد به قومي از شيعه نسبت داده وچون خودش با سند از مشايخش روايت نفرموده است ، لذا گويد : « وقيل انّه مضى مسموماً ولم تثبت بذلك عندي خبر فاشهد به » 4 وعلاوة بر اين شيخ طوسي رحمه الله مانند استادش سيد رحمه الله تصريح فرموده كه روز بيستم ماه صفر رأس مطهر امام عليه السلام به جسد اطيبش در كربلا ملحق شده واز آن است زيارة أربعين والحاق كننده ، غير از امام سجاد عليه السلام كسى ديگر نيست وبايستى محدث قمى رحمه الله به اين فرمايش شيخ رحمه الله كه موافق مشهور ميان شيعهء اماميّه است ، اشاره مىكرد ومى فرمود كه : « روز بيستم صفر رأس مطهر به بدن أطيب أنور به دست امام سجاد عليه السلام ملحق شده است » .
يكى از سؤالهاى سائل آن است كه : دكتر محمد إبراهيم آيتي در سخنرانى ششم صفحه 104 ، كتاب « بررسى تاريخ عاشورا » مىفرمايد : « اما داستان آمدن أهل بيت را از شام به طرف عراق ورسيدن آنها در أربعين به كربلا به هيچ وجه نمىتوان باور كرد ويا سند قابل اعتمادي براي اين افسانهء تاريخ به دست آورد » .
در جواب گفته مىشود : آقاى آيتي در كنجكاوى وتتبع وسعى خويش در به دست آوردن يك موضوع تاريخي كه نهايت درجه شهرت دارد ، قصور ورزيده وموفق به اطلاع يافتن نشده وراه تحقيق را نپيموده وشبهاتى كه أذهان أمثال محدث نوري رحمه الله وديگران را مشوش نموده ، در ذهن ايشان نيز جاگير شده است ؛ لذا در تعبير خودش رعايت احتياط را نكرده واز آن واقعه به افسانهء تاريخ تعبير آورده است واگر سند قابل اعتماد را ايشان نتوانستهاند به دست آورند ، اين دليل آن نمىشود كه يك موضوع تاريخي واقع وحقيقت نداشته باشد واگر دقت كرده بود ، سند قابل اعتماد را به دست مىآورد وآن را باور مىكرد وباور كردنش بروى مشكل نمىشد ؛ چنانچه تصور مىكنم بر كسى كه اين كتاب را مطالعه نمايد ، باور كردن به قضيهء أربعين برايش آسان مىشود .
بدون شك اگر آقاى آيتي موضوع بريد را كه در آن زمانها بوده است ، بررسى مىكرد ونيز اگر از موضوع كبوتران نامهبر اطلاع داشت وبا سرعت سيرى كه در آن زمان ما بين عراق وشام وحجاز وعراق راهى را كه طي مىكردهاند ، در نظر مىگرفت واز آنها با اطلاع بود ، آن جملات را در سخنرانى خود به زبان نمىآورد وادّعايش غير از استبعاد چيز ديگرى نيست .
نبايد ترديد ورزيد كه آقاى آيتي بر تقطيع شدن خبر عطيهء عوفي واز نقل وى آمدن اسرا به كربلا وملاقاتشان با جابر رحمه الله چنانچه تحقيق شد ، مطلع نشده است ، بايد موضوع تاريخي كه ميان مردم شهرت داشته باشد ، ريشه وحقيقت آن را به دست آورد وبا مسامحه وسر سرى نگذشت ؛ زيرا أغلب شهرتها أصل داشته است وحقيقت دارد واز قديم گفتهاند : « بسا شهرتها أصل ندارد ؛ ولى أغلب آنچه مشهور است ، مطابق واقع در مىآيد وأصل وأساس دارد » .
سائل در سؤالهاى خود از كتاب « معالى السبطين » مرحوم حاج شيخ مهدى مازندرانى رحمه الله نقل كرده كه قضيهء ورود أهل بيت را از عطيهء عوفي نقل نموده واز بعض كتب مقاتل كه نام نبرده است نقل مىكند كه -