الطّبري ، التّاريخ ، 5 / 423 - 424 - عنه : القمي ، نفس المهموم ، / 239 ؛ القزويني ، الإمام الحسين عليه السّلام وأصحابه ، 1 / 274 - 275 ؛ بحر العلوم ، مقتل الحسين عليه السّلام ، / 369 ؛ المحمودي ، العبرات ، 2 / 7
قال : فلمّا أيس « 1 » الحسين من القوم وعلم أنّهم قاتلوه ، أقبل على أصحابه ، فقال « 2 » :
قوموا ، فاحفروا لنا حفيرة « 3 » حول عسكرنا هذا شبه الخندق ، وأجّجوا فيه نارا ، حتّى يكون قتال القوم من وجه واحد لا [ نقاتلهم ولا - « 4 » ] يقاتلون ، « 5 » فنشتغل بحربهم « 5 » ، و « 6 » لا نضيع « 6 » الحرم .
قال : فوثب القوم من كلّ ناحية ، « 7 » وتعاونوا « 7 » وحفروا خندقا « 8 » ، ثمّ جمعوا الشّوك والحطب ألقوه في الخندق وأجّجوا فيه النّار .
ابن أعثم ، الفتوح ، 5 / 173 - 174
ثمّ إنّ الحسين عليه السّلام أمر بحفيرة ، فحفرت حول عسكره شبه الخندق ، وأمر ، فحشيت حطبا . « 9 » [ بسند تقدّم عن عليّ بن الحسين عليه السّلام ]
هامش
- آتش افروخته بوديم تا وقتي آمدند از پشت سر به ما حمله نكنند ، يكى از آنها كه سلاح تمام داشت ، بر اسبى به تاخت آمد وبا ما سخن نكرد تا بر خيمهها گذشت وجز هيزم مشتعل چيزى نديد وبازگشت وبه صداى بلند بانگ زد كه : « اى حسين ! در اين دنيا پيش از روز رستاخيز آتش را به شتاب خواستى ؟ »
حسين گفت : « اين كيست ؟ گويى شمر بن ذي الجوشن است ؟ »
گفتند : « آرى ! خدايت قرين صلاح بدارد ، خودش است . »
گفت : « اى پسر زن بزچران ! تو در خور آتشى كه در آن بسوزى . »
مسلم بن عوسجة گفت : « اى پسر پيغمبر خدا ! فدايت شوم . تيرى به أو بيندازم كه در تيررس من است وتيرم خطا نمىكند . اين فاسق از جباران بزرگ است . »
حسين گفت : « تيرش نزن كه نمىخواهم من آغاز كرده باشم . »
پاينده ، ترجمهء تاريخ طبري ، 7 / 3022
( 1 ) - في د : آنس .
( 2 ) - في د : وقال .
( 3 ) - في د : حفرة .
( 4 ) - من د .
( 5 - 5 ) في د : حتّى .
( 6 - 6 ) من د ، وفي الأصل وبر : يضيع - كذا .
( 7 - 7 ) ليس في د .
( 8 ) - في د : حفيرة شبه الخندق .
( 9 ) - سپس ، حسين دستور داد شبه خندقى گرد يارانش كندند واز هيزم پر كردند .
كمرهاى ، ترجمهء امالى ، / 156