دست آوردند علاوة بر آنچه كه در آخرت نصيب آنان مىشود كه أهل دنيا از آن بىبهرهاند چون آنها تنها هدفشان دنياست وخداوند مىفرمايد :
« مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا
« 4 » » .
منظور از توشهاى كه پرهيزكاران را به ساحل عزّت وپيشگاه عظمت وجلال مىرساند ، وهمان تقوايى است كه با خود داشته وبه آن متّصف بودهاند ، چنان كه حق تعالى مىفرمايد :
« وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى
« 5 » » ودر بحثهاى گذشته بارها يادآورى شده است كه چگونه تقوا توشهء راه است . امام در اين فصل از سخنان خود واژهء متجر را براي تقوا وطاعت استعاره آورده ، زيرا نهايت مقصود اين است كه در مقابل اين كارها ثواب الهى را كسب كنند كه حكم قيمت وبها دارد وبه وسيلهء كلمهء مربح « 6 » كه به معناى سودآور است استعارهء مذكور را ترشيح فرموده است ، به اين دليل كه ثواب خدا در آخرت به مراتبى از اعمالي كه انسان انجام مىدهد واز خود مايه مىگذارد بالاتر وبيشتر است .
( 58831 - 58826 )
أصابوا الذّة زهد الدنيا ،
اين عبارت اشاره به لذتى است كه أهل تقوا از زهد در دنيا احساس مىكنند كه بزرگترين لذّت وسبب ايجاد شادمانى عظيمى است زيرا هنگامى كه أهل زهد وتقوا قلادهء محبت دنيا را از گردن روح خود بيرون آورده ودور انداختند وبه كمالهاى عاليهء نفساني ومعنوي رسيدند آن چنان بهجت وسروري براي آنها حاصل مىشود كه بسيار پر ارزشتر وبا عظمتتر از شاديها ولذتهاى پيدا شده براي متكبران وجباران مىباشد ، اين جاست كه سزاوار است
هامش
( 4 ) سوره شورا ( 42 ) آية ( 19 ) ، يعنى : هر كس تنها هدفش استفادهء دنيوي باشد ، به أو مىدهيم ، اما در آخرت براي وى بهرهاى نيست .
( 5 ) سوره بقره ( 2 ) آية ( 196 ) ، يعنى : توشه برگيريد ، وبهترين توشه ، پرهيزكارى وتقواست .
( 6 ) ظاهرا نسخهاى كه پيش شارح بوده متن سخن امام : والمتجر المربح بوده است ، چنان كه ابن أبي الحديد در شرح به عنوان روايت ديگر چنين نوشته است . ج 15 ، صفحه 165 . ( مترجم ) .