در معناى كلمهء امنا دو احتمال وجود دارد :
1 - يعنى محل امن كه مضاف حذف شده است .
2 - از كلمهء امن ، مجازا مأمن كه محل امن است اراده شود ، از باب اطلاق حالّ بر محلّ .
( 45621 - 45600 )
وانّكم . . . بينكم ،
در اين جملهها ، حضرت مردم را بر حذر مىدارد از اين كه از اسلام رو گردان شوند ، وبه غير آن از قبيل : شجاعت وعصبيّت ويا زيادى افراد قبيله وفأميل رو آورند ، زيرا اين عمل سبب مىشود كه كافران به آنان طمع ورزند ، ودر اين صورت نه فرشتگان به يارى آنها خواهند آمد ونه مهاجرين وأنصار به كمك ايشان برخواهند خاست ، به دليل اين كه يا اين نصرت وپيروزى اختصاص به وقتي دارد كه پيامبر وجود داشته باشد ومردم هم مطيع دستورهاى وى باشند وحال آن كه با وفات آن حضرت اين موقعيت از بين رفته است ويا مشروط به اين است كه مردم مدافع دين باشند ودر اين راه وحدت داشته باشند ، اما وقتي كه به غير خدا ودين رو آوردند ودچار جنگ وستيز كفار شدند ، نه مهاجر وانصارى وجود دارند كه ايشان را يارى وكمك كنند ونه خدا وفرشتگان به ياريشان مىآيند زيرا اينها به دين توجه ندارند وقتي كه امرى لازمهاى چنين ناروا داشته باشد لازم است كه از ملزوم آن يعنى پناه بردن به غير اسلام پرهيز شود ، وضمير مضاف اليه در دو كلمهء حريمه وميثاقه به اسلام بر مىگردد ، ولى بعضي از شارحان ترجيح دادهاند كه به خدا برمىگردد ، اما اوّلى با سياق كلام مناسبتر است ، چنان كه نصب كلمات : جبرائيل وميكائيل أرجح است ، ودنبالهء آن هم بايد مهاجرين وأنصارا باشد كه چون نكره است ، اسم لاي نفى جنس به حساب آيد وفعل ينصرونكم هم كه در آخر آمده است خبر لا ، مىباشد وتفسير كنندهء خبرهاى ديگرى است كه در فرازهاى قبل حذف شده است .