است پيامبر أكرم عرض مىكند : « خدايا از باد تكبر به تو پناه مىبرم « 2 » » .
تكبر يكى از صفات ناپسند وجزء گناهان به حساب مىآيد ونقطهء مقابل صفت پسنديدهء تواضع است . صفت تكبر شباهت زيادى به عجب دارد وعجب موقعى تحقق پيدا مىكند كه انسان آن چنان به خود مطمئن باشد كه هيچ احساس نياز به منعم خود نداشته وبراي ديگران هم كمالى فرض نمىكند كه خود را از آنها بالاتر بداند بلكه تمام كمالات را منحصر به خود وجدا نشدنى از خود مىداند . فرق اين دو صفت آن است كه متكبر براي ديگران مقام ومرتبهاى فرض مىكند امّا مقام خود را از آنان برتر مىداند ولى شخصي كه عجب دارد براي ديگران هيچ شخصيت وموقعيّتى تصور نمىكند .
آفات تكبّر
اثرات سوء تكبّر بسيار است برخى مربوط به باطن متكبر است وبرخى در مورد اعمال وكارهاى ظاهر أو مىباشد ، امّا اعمال باطني وقلبي أو از اين قبيل است كه ديگران را حقير وبىمقدار مىشمارد وهيچ كس را شايستهء همنشينى ونشست وبرخاست با خود نمىداند ، ومىخواهد كه ديگران هميشه دست بر سينه پيش أو بايستند ، بلكه گاهى عقيدة دارد كه ديگران حتى شايستگى براي اين هم ندارند . دانشمند متكبر به اشخاص عامي با ديدهء تحقير وتمسخر نگاه مىكند ، وبالآخرة از ويژگيهاى باطني متكبر ، آن است كه بر ديگران حسد مىورزد وكينهء آنان را به دل مىگيرد . امّا آنچه مربوط به اعمال ظاهري تكبّر مىباشد از اين قرار است : پيوسته در راه رفتن بر ديگران پيشى مىگيرد ، ودر مجالس از همه بالاتر مىنشيند وديگران را از همنشينى وهم غذايى با خود
هامش
( 2 ) أعوذ بك من نفحة الكبر .