جامعه رساند ، در حالي كه حق را از باطل جدا ساخت ، ومردم را به راههاى روشن راهنمايى كرد ، وپرچمهاى هدايت ونشانههاى روشنايى بخش را بر پا داشت ، وريسمانهاى اسلام را محكم ودستگيرههاى ايمان ويقين را ، استوار كرد . »
[ شرح ]
( 40291 - 40266 ) امام ( ع ) در اين خطبه نخست خداى را ستوده وسپس ذات أقدس وى را از چند امر ، منزّه ودور دانسته است :
1 - خداوند به حواس ظاهر در نمىآيد ، حضرت از حواس به عنوان شواهد تعبير فرموده است زيرا آنها مدركات خود را مشاهده مىكنند وبا آن تماس مىگيرند ، وپيش از اين بارها ثابت شده است كه خداوند از درك شدن به حواس پاك ومنزه است .
( 40295 - 40292 ) 2 - مكانها أو را در بر نمىگيرد وبر أو احاطه نمىيابد واين از بديهيات است كه خداوند جا ومكان ندارد .
( 40299 - 40296 ) 3 - چشمها أو را نمىبينند ، ذكر اين صفت پس از نفى درك شواهد كه عموميت دارد ، به اين دليل است كه ممكن است برخى تصور كنند كه گر چه خداوند را بقيّهء حواس نتوانند درك كنند ولى چشمها مىتوانند أو را ببينند ، چنان كه تعدادى از مردم اين عقيدة را دارند ومىگويند : نفى ديده شدن از ذات حق تعالى گمراهى بلكه كفر است ( پاك ومنزه است ذات بارى از آنچه اين ستمكاران وأهل باطل مىگويند . ) ( 40303 - 40300 ) 4 - با پردههاى مادي وحجابهاى جسماني ذات أقدس حق تعالى پوشيده نمىشود زيرا چنين پوششى خاصّ أجسام است وحق تعالى از جسم بودن پاك ومبرّاست .
( 40313 - 40304 ) 5 - حادث وپديده نيست ، ودليل بر آن ، حادث بودن آفريدههايش