مىباشد ، در اين مورد امام ( ع ) حدوث آفرينش را دليل بر دو امر دانسته است :
الف - بر قديم بودن ذات حق تعالى . ب - بر أصل وجود وهستى خداوند ، وشرح اين مطلب در خطبه 151 ذيل الحمد للَّه دال على وجوده بخلقه . . . ذكر شد « 1 » ، جز آن كه در آن جا ، هستى آفريدهها را دليل بر وجود خدا دانسته ، ولى در اين خطبه حدوث آنها را دليل قرار داده است وچون هستى ممكنات دليل بر هستى صانع آنها مىباشد . پس سزاوار است كه حدوث آنها دليل بر قدم حق تعالى باشد قديم بودن وازليّت براي خداوند به يك معناست .
( 40320 - 40314 ) 6 - شبيه ومانندى براي أو نيست زيرا همانندى ويژهء آفريدههاى وى است ، اين مطلب نيز در بيان خطبهء نام بردهء فوق به تفصيل شرح شده است .
( 40324 - 40321 ) 7 - خداوند در وعدههاى خود صادق استيعنى آنچه در كتابهاى پيامبرانش خبر داده در تحقق آن شكّى نيست خواه مربوط به أمور دنيا باشد چنان كه وعدهء نصرت به پيامبر ويارانش داده كه مىفرمايد :
« وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها
« 2 » . . . » ونيز وعده داده است كه آنان را در زمين خليفه قرار دهد :
« وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ
« 3 » . » وخواه مربوط به آخرت باشد چنان كه بندگان صالحش را وعدهء بهشت وثواب جزيل داده است ، وخلف وعد كذب است وآن هم بر خداى متعال محال است چنان كه در قرآن مىفرمايد :
« إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ *
« 4 » . »
هامش
( 1 ) صفحه 228 ، ج 3 .
( 2 ) سوره فتح ( 48 ) قسمتى از آية ( 19 ) ، يعنى : خدا به شما نويد داده است كه غنيمتهاى فراوانى به دست آوريد .
( 3 ) سوره نور ( 24 ) قسمتى از آية ( 54 ) ، يعنى : خداوند به كساني از شما كه ايمان آورده وعمل صالح انجام دادهاند وعده داده است كه آنان را در روى زمين خليفه قرار دهد .
( 4 ) سوره رعد ( 13 ) قسمتى از آية ( 30 ) ، يعنى : بدرستى كه خداوند خلف وعد انجام نمىدهد .