هدايت مىكند وچون أساس وپايهء دنيا بر دگرگونى وتغيير است ، پس با آنچه كه در مورد تو نيز انجام مىدهد ظلمي به تو نكرده است .
( 53260 - 53241 )
ولهى بما تعدك تغرّك ،
پس از بيان اين كه دنيا نصيحت كننده است ، در اين قسمت پندآموزى آن را مورد تأكيد قرار داده وانسان را بيشتر هشدار مىدهد ، لفظ « وعد » را كه از جملهء « تعدك » استفاده مىشود در اين جا استعاره آورده است به آن دليل كه تغيير ودگرگونيهاى دنيا انسان را متوجه مىكند كه بايد منتظر برخى مصائب وبلاها باشد ، چنان كه بطور معمول وعده دادن اين معنى را مىرساند كه آنچه سائل طلب كرده به أو خواهد رسيد ، اين كه در اين عبارت ، عوض استفاده از كلمهء وعيد كه حاكى از آيندهء ناپسند است از « وعد » استفاده شده است كه آيندهء خوشى را مىرساند ، از باب مجاز است كه اسم يكى از دو ضدّ را بر ديگرى اطلاق فرموده است چنان كه در بعضي موارد به بدى ، پاداش مىگويند « 5 » ، ونيز ، صدق ووفا را بطور استعاره به دنيا نسبت داده است ، به سبب آن كه آن را تشبيه به شخص راستگو وبا وفايى كرده كه حتما به آنچه وعده داده عمل خواهد كرد ، ودر جملههاى « أصدق وأوفى » وجملههاى بعد از آن « من أن تلذ بك أو تغرّك » ، لفّ ونشر مرتب « 6 » وتقابل ميان دو نقيض به كار رفته است يعنى نخست در لفظ :
صدق ووفا وسپس نقيض آنها را بطور مرتب ، نه پراكنده ذكر فرموده است زيرا نقيض راستگويى ، دروغ ونقيض وفادارى گول زدن وفريبكارى است .
هامش
( 5 ) ممكن است براي تفأل باشد ، چنان كه مار گزيده را سليم مىگويند ( مترجم ) .
( 6 ) لف ونشر ، دو قسم است : 1 - لف ونشر مرتب چنان كه در متن آمده است ، آن است كه دو لفظ بياورند وپس از آن دو معنى ذكر كنند كه معناى أول مربوط به لفظ أول باشد ومعناى دوم به لفظ دوم 2 - لف ونشر مشوّش : آن است كه دو لفظ بياورند وبعد از آن دو معنى ذكر كنند به گونهاى كه معناى دوم مربوط به لفظ أول ومعناى اوّل به لفظ دوم باشد . شعر : لف ونشر مرتب آن را دان كه دو لفظ آورند ودو معنى لفظ أول به معنى أول ، لفظ ثاني به معنى ثاني لفّ ونشر مشوّش آن را دان كه دو لفظ آورند ودو معنى ، لفظ ثاني به معنى أول ، لفظ أول به معنى ثاني . ( ويراستار )