مرا مغرور كرده است وأساسا دنيا فريبكار وگول زننده است . قرآن نيز به اين مناسبت مىفرمايد :
« وَغَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا *
« 4 » . . . » وچون ممكن است در آخرت هم موقعى كه به انسان گناهكار گفته شود كه چه چيز باعث غرور تو شد كه اين همه گناه مرتكب شدى ؟ بگويد : دنيا مرا گول زد كه چنين به دام معصيت افتادم ، بدين علت حضرت در اين جمله ، آن جواب احتمالي را پاسخى مستدّل فرموده است ، كه بطور تحقيق ، دنيا گول زننده وگمراه كننده نيست ، بلكه اين تو هستى كه مغرور زرق وبرق دنيا شدهاى .
اين سخن امام به دو دليل اثبات مىشود : نخست اين كه فريب دادن وگول زدن از لوازم خردمند بودن وعقل داشتن است ، وحال آن كه دنيا داراى عقل ودرك نيست وديگر آن كه بطور كلى دنيا براي آن آفريده نشده است كه گمراه كننده ومايهء فريب باشد بلكه هدف از آفرينش آن عنايت ولطف خدا بر انسان است كه در اين جا آفريده شده وزندگى مىكند ، با اين دو دليل به عنوان حقيقت نمىشود نسبت فريبكارى وگول زدن را به دنيا داد ، اما به دليل آن كه دنيا ، داراى ظاهري است كه ممكن است بعضي فريب خورده وبه آن دل خوش كنند ، بطور مجازى مىشود كه آن را مايهء غرور وگول خوردن دانست وبه اين علت حضرت در آخر جمله فرموده است ، تو خود مقصّرى كه به دنيا مغرور شدهاى .
( 53240 - 53233 )
ولقد كاشفتك العظات ،
امام ( ع ) در اين جمله براي تقرير مطلب قبلي كه دنيا فريبكار نيست مىفرمايد علاوة بر آن كه فريبكار نيست نصيحت كننده وپند دهنده است زيرا فراز ونشيبهايى كه در آن وجود پيدا مىكند كه يكى به لحظهاى از حضيض ذلت به أوج قدرت مىرسد وديگرى در عين شادى به آنى گرفتار غم واندوه مىشود ، اينها همه به انسان درس عبرت مىدهد وآدمي را
هامش
( 4 ) سوره أعراف ( 7 ) قسمتى از آية ( 50 ) ، يعنى : زندگى دنيا آنان را به خود مغرور كرده است .