با عين اليقين مشاهده كردهاند ، به حالت انقطاع از دنيا وديدار أهل برزخ ، تشبيه فرموده است ، يعنى گويا ، أهل ذكر از دنيا رفته وبرزخيان را ديده وبر حال آنان وطولانى بودن اقامتشان در آن عالم اشراف كامل دارند ، واز اين رو با زبانهاى گويا وبيانهاى رسا ، وصفاى باطن ونورانيت روح كه بر اثر رياضتهاى طولانى وعبادتهاى مداوم براي آنان پيدا شده است ، پوشش وحجاب آن عالم را از جلو ديد أهل دنيا كنار زدهاند ، واين پاكدلان به دليل آن كه از ديدنيها وشنيدنيهايى خبر مىدهند كه مردم از درك آن عاجزند ، گويا با چشمها وگوشهاى خود چيزهايى را مىبينند ومىشنوند كه ديگران آنها را حسّ نمىكنند ، سبب اين كه أرواح در دنيا از درك أحوال آخرت ناتوانند ، آن است كه روح در دنيا به بدن تعلق ووابستگى دارد وادارهء بدن بر عهدهء اوست ، وفرو رفتن در زرق وبرق دنيا جلو درك كامل را مىگيرد ، ولى أهل ذكر خدا كه وصفشان گذشت با ادامهء ذكر ورياضتها وعبادتهاى خالصانه ، خود را از تعلقات دنيا بدور داشته وروح را از آلودگيهاى مادّى صفا دادهاند ، از اين رو صفحهء دل آنها مانند آينهاى صيقل يافته ، خالى از هر گونه تيرگى شده است ، چنان كه نور الهى بر آن تابيده وصورت حقايق در آن نقش بسته است ، وبدين جهت راه نجات را از مسير هلاكت تشخيص داده وبا ديدهء يقين آن را مىبينند وراه خود را با بصيرت مىپيمايند ، ومردم را از روى آگاهى به سوى حقيقت هدايت مىكنند ، واز چيزهايى كه با ديدهء حق بين مشاهده كرده وبا گوش عقل شنيدهاند ، خبر مىدهند ، وچون اين امر براي آنان خيلى روشن وعادى است ، اين مشاهدات در نظر آنها شبيه چيزهايى است كه مردم با حواس ظاهر خود مشاهده مىكنند از اين جهت امام فرموده كه آنها چيزهايى را مىبينند ومىشنوند كه ديگران درك نمىكنند .
( 52867 - 52854 )
فلو مثّلتهم بعقلك ،
يعنى اگر اولياى خدا وأهل ذكر واعمال آنان را در ذهن خود مجسّم كنى در حالي كه در مقام عبادت قرار گرفته وبه ذكر أو نشستهاند ،
و