سويى به گوش أو برسد ، زيرا اين تعبير دور از ذهن مردم است واين كه صداى آن از حيث قوّت مانند آواز در افتادن زنجيرها بوده ، اشارهاى است به شدّت صدا در گوش أو ، از اين رو آن را به شديدترين آواى جرسها تشبيه واز آن به آيت عظيم تعبير شده است .
گفته شده : مراد از آيات عظيم ، آيتهاى نه گانهاى است كه بر موسى ( ع ) نازل شده است مانند شكافته شدن دريا ، وتبديل عصا به اژدها وغير اينها .
( 39148 - 39104 ) پس از اين امام ( ع ) ناتوانى بشر را براي توصيف مرتبه كمال حقّ تعالى يادآورى ومىفرمايد : بل إن كنت صادقا . . . تا أحسن الخالقين ، اين عبارت صورت قياس استثنايى متّصل را دارد كه ضمن آن عجز كسى را كه مدّعى است مىتواند پروردگارش را آن چنان كه هست توصيف كند گوشزد كرده است ، صورت قياس اين است : اى كسى كه مدّعى توصيف پروردگارت شدهاى اگر راست مىگويى برخى از آفريدگان پروردگارت را مانند جبرئيل وميكائيل وفرشتگان مقرّب را وصف وتعريف كن ، نتيجة اين قياس استثنايى نقيض تالي است كه به اين صورت است : ليكن تو نمىتوانى حقيقة اين آفريدگان خداوند را تعريف كنى ، پس قادر به توصيف خداوند متعال نمىباشى ، ملازمهاى « 4 » كه ميان اين دو وجود دارد اين است كه اگر توصيف خداوند برايت ممكن باشد تعريف بعضي از آثار أو براي تو آسانتر خواهد بود ، امّا بطلان تالي به اين سبب است كه حقيقت جبرئيل وميكائيل وديگر فرشتگان مقرّب براي بشر نامعلوم است وآشكار است كسى كه از شناخت وتعريف پارهاى از آثار خداوند ناتوان است از توصيف وتعريف أو ناتوانتر است .
حجرات قدس : جايگاههايى است كه از آلودگيهاى أبدان وتعلّقات خيالي
هامش
( 4 ) قياس استثنايى ، مركّب از دو قضية حمليّه وشرطيّه است ، وقضيّه شرطية دو جزء دارد كه جزء اوّل را مقدّم ودومى را تالي مىگويند ، در قياس استثنايى متّصل ملازمه ميان مقدّم وتالي شرط است .
منطق مظفّر ( مترجم )