سخن امام ( ع ) كه بر سبيل استدلال عليه خونخواهان عثمان واثبات ضعف نظريّه آنهاست در حكم قياس ضمير از شكل اوّل است ومركّب از دو قضيّه شرطيّه متّصله مىباشد صغراى اين دو ، اين جمله است كه فرموده است : اگر دست به اين كار زده شود ، مردم در برابر اين امر به چند دسته منقسم خواهند شد وكبراى آن كه محذوف است اين است كه : هرگاه مردم براي اجراى اين امر دچار چند دستگى شوند انجام دادن آن ممكن نيست ، نتيجة اين است كه اگر به اين كار دست زده شود انجام نخواهد شد ، پس از اين ، اختلاف نظر مردم وچند دستگى آنها را در باره اين امر بيان مىكند ، ومىفرمايد : گروهى خونخواهى از كشندگان عثمان را كارى درست دانسته وبا اينان هم عقيدهاند ، دسته ديگر اين عمل را نادرست مىدانند واينها ياران كساني هستند كه بايد آنها را قصاص كرد ، گروهى هم نه با آن عقيدة همراهى دارند ونه با اين ، بلكه در اين باره مانند موضوع حكميّت بىطرفى اختيار كرده ، وخويشتن را كنار مىكشند ، پس از اين امام ( ع ) دستور مىدهد : شكيبايى كنند تا آرامش در ميان مردم برقرار شود ، زيرا براي آنان روشن فرمود كه اقدام در باره اين امر در اين هنگام به مصلحت نيست ، وزماني كه مردم آسودگى يابند ودلها آرام شود گرفتن حقّ آسان خواهد شد .
( 35812 - 35790 )
فرموده است : فاهدءو عنّى وانظروا ما ذا يأتيكم به من أمري .
اين گفتار دلالت دارد كه آن حضرت در اين باره منتظر به دست آمدن فرصت بود ، پس از اين آنان را از شتاب در اقدام به كارى كه موجب تضعيف قدرت دين وموجب سستى وزبونى آن مىگردد بيم مىدهد زيرا اگر آن حضرت در اين موقع ، دستگيرى ومجازات كشندگان عثمان را آغاز مىكرد ، از بروز وتجديد فتنهاى كه از آشوب نخستين يعنى فتنه قتل عثمان بزرگتر ودامنهاش گستردهتر باشد ايمنى حاصل نبوده واحتمال آن بسيار قوى بود ، بنا بر اين آنچه مقتضاى تدبير وموافق عقل وشرع به نظر مىرسيد ، خوددارى از دست زدن به اين كار تا برقرارى آرامش وفرو نشستن فتنه وخشم انقلابيها وبازگشت آنها به شهر
و