وَالْأَدَوَاتِ - فَهُوَ عَنْ صِفَاتِ خَالِقِهِ أَعْجَزُ - وَمِنْ تَنَاوُلِهِ بِحُدُودِ الْمَخْلُوقِينَ أَبْعَدُ ( 34160 - 34072 )
[ لغات ]
( سوىّ ) : درست ومعتدل ( مرعىّ ) : مورد توجّه
[ ترجمه ]
« اى مخلوق كامل ودرست ، واى پديد آمده ونگهدارى شده در زهدانهاى تاريك وپردههاى تو در تو ، هستى تو از گلى فشرده آغاز شد ، ودر جايگاهى امن وآرام ، براي زماني مشخّص ومدّتى معيّن قرار داده شدى ، در شكم مادر كه جنين بودى مىجنبيدى ليكن نه سخنى را پاسخ مىگفتى ونه آوازى مىشنيدى ، سپس از جايگاهت به سرايى كه آن را نديده ، وراههاى استفاده از آن را نشناخته بودى بيرون آورده شدى ، چه كسى تو را به مكيدن شير از پستان مادرت راهنمايى كرد ؟ وكي تو را به هنگام نياز به آنچه مىخواستى آشنا گردانيد ؟ هيهات ! آن كسى كه از بيان چگونگى آنچه داراى شكل واندام مىباشد ناتوان است از توصيف آفريننده خويش ناتوانتر ، واز شناخت أو به وسيله حدود وصفاتى كه آفريدگان بدانها شناخته مىشوند ، دورتر است . »
[ شرح ]
( 34160 - 34072 ) در اين بخش از خطبه روى سخن امام ( ع ) به مطلق انسان است ، وأو را گوشزد مىكند به اين كه آفرينش أو در حدّ كمال واعتدال ومورد رعايت ومحافظت بودن أو دليل بر وجود آفريننده دانا ومهربان است ، ومىدانيم كه خداوند انسان را چگونه مىآفريند ، وبه أو اندك اندك شكل وصورت مىدهد ، وتكامل مىبخشد تا پا در اين جهان مىنهد ، همچنين امام ( ع ) دگرگونيهاى أحوال ، وتغييرات خلقت أو را پس از آن يادآورى مىكند ومىپرسد چه كسى أو را به مكيدن غذا از پستان مادرش راهنمايى ، ودر هنگام نياز به طريق وصول به آنچه مىخواهد يعنى پستان مادر آشنا مىكند ، وآن حضرت با اين گفتار انسان را به وجود آفرينندهاى كه أو را به همه نيازمنديهايش هدايت مىكند راهنمايى