شيفتگى ورجوع أو به مادر است ، همچنين انسان كه آفريده دست صنع پروردگار است ودر محضر أو جاى داشته واز آن جا به اين جهان پست فرود آمده ، وبه آن جا بازگشت دارد سزاوار است كه فرزند تبار حقيقي وديار اصلى خود بوده وبه آن جا دلبستگى وشيفتگى داشته باشد ، وبراي وصول به آن مقصد كار وكوشش كند ، پس از اين امام ( ع ) به كسى كه از عقل وانديشه سالم برخوردار است وبا ديده بصيرت به أمور مىنگرد ، آنچه را كه بايد در آغاز حركات وسكنات خود در نظر گيرد تذكّر مىدهد ، وآن اين كه در هر كارى كه قصد انجام دادن ويا ترك آن را دارد ، نخست أحوال درونى خود را بررسى كند ودريابد كه اين تصميم يا عمل ، أو را به خداوند نزديك مىگرداند ، وبراي خشنودى أو انجام مىگردد ، كه در اين صورت سزاوار است نسبت به آن اقدام كند ، ليكن چنانچه أو را از خداوند دور ساخته ، مستلزم ناخشنودى وخشم اوست وبراي رضاى غير أو انجام مىشود ، بايد دست از آن باز دارد ، سپس امام ( ع ) نادان را در كارهايى كه انجام مىدهد به كسى تشبيه فرموده كه در بيراهه مشغول حركت است ، وذكر اين كه پرتى أو از راه ، جز اين كه هر چه بيشتر أو را از مقصودش دور سازد حاصلى براي أو ندارد گوياى وجه اين تشبيه است ، زيرا دورى أو از مطلوبى كه دارد به اندازه دورى أو از راه وصول به اين مطلوب است ، برخلاف اين ، كسى كه از روى دانش وبينش راهى را مىپيمايد هر اندازه بيشتر گام برمىدارد همان قدر به مقصود خود نزديكتر مىگردد ، امام ( ع ) با اين تشبيه مردم را از ناداني وناآگاهى بيزارى مىدهد وبراي اين كه بيشتر شنوندگان را از جهالت دور ومتنفّر سازد ، فرموده است : آن كه پوياى راهى است بايد خوب بنگرد كه أو به پيش مىرود يا اين كه رو به بازگشت دارد ، زيرا هنگامى كه دانست به پيش مىرود ، ناگزير بايد بداند چگونه بايد راه را به پيمايد ، وبراي اين كه از گمگشتگى وافتادن در ورطه نابودى مصون بماند چراغ دانش را برمىافروزد ودر پرتو آن گام برمىدارد .
( 31260 - 31223 )
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 458
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٥٨