امام ( ع ) در اين گفتار از دورانى خبر مىدهد كه به گونهاى كه ذكر فرموده پس از أو فرا مىرسد ، وما اين دوران را ديده ونسلهاى پيش از ما نيز آن را مشاهده كردهاند ، زيرا پنهان بودن حقّ وپيدايى باطل ، در اين أزمنة امرى آشكار وملموس است ، اين كه فرموده است چيزى از حقّ پوشيدهتر ، واز باطل آشكارتر نيست بر سبيل مبالغه است وهمچنين است اين جمله كه : چيزى از دروغ بستن به خدا وپيامبرش بيشتر وفراوانتر نيست ، در اين باره از شعبه « 1 » كه امام محدّثان بوده روايت شده كه گفته است : نه دهم أحاديث دروغ است ، ونيز از دار قطني « 2 » نقل شده كه : حديث صحيح در ميان أحاديث ديگر همچون موى سپيدى است كه در گاو سياه يافته شود .
( 29344 - 29303 )
فرموده است : وليس عند أهل . . . تا حفظته .
شرح اين مطلب در ذيل خطبه امام ( ع ) در نكوهش كساني كه در ميان امّت ، حكومت وفرمانروايى مىكنند وشايستگى آن را ندارند بيان شده است ، اين كه فرموده است حاملان قرآن آن را كنار مىگذارند واز آن دست مىكشند ، مراد اين است كه تلاوت كنندگان قرآن از تدبّر وتفكّر در آيات آن وبه كار بستن احكامش روگردان مىشوند ، ومنظور از جمله تناساه حفظته نيز چشم پوشى از اجراى أوامر ونواهى كتاب خدا وبىاعتنايى در پيروى از آن است .
( 29383 - 29345 )
فرموده است : فالكتاب . . . تا وإن اجتمعتا .
منظور از أهل كتاب كساني هستند كه پايبند عمل به آنند ، وچون مردم دورانى كه توصيف شد توجّهى به كتاب خدا ندارند طبعا أهل قرآن وكساني كه
هامش
( 1 ) شعبة بن حجّاج بن ورد أزدى بصرى مكنّا به أبو بسطام متوفّاى سال 160 هجرى از أئمة دانشمندان علم حديث وتفسير است . فرهنگ دهخدا ( مترجم ) .
( 2 ) علىّ بن عمر بن أحمد بن مهدي بغدادي دارقطنى مكنّا به أبو الحسن ، شافعي يا شيعي مذهب بوده ، صاحب كتاب معروف السّنن است كه در سال 385 ه در بغداد وفات كرده است . همان مأخذ ( مترجم ) .