امام ( ع ) آنها را به سبب گستاخى كه در مخالفت با ظواهر وحقايق قرآني دارند ، وبه علّت جرأت آنها بر مخالفت كردن با ظواهر قرآن وايجاد اختلاف در كتاب خدا ، وتأويل آن بر وفق اغراض ومقاصد خود ، به افرادى كه سمت امامت وپيشوايى مردم را دارند تشبيه فرموده است ، زيرا اعمالي كه اينها انجام مىدهند از نوع وظايف امام نسبت به مأموم است ، با اين كه امام آنها كسى است كه پيروى ومتابعت از آثار أو بر آنها واجب است ، واگر با أو مخالفت ورزند واز متابعت أو دورى گزينند پيوند خود را با أو بريده ، وبىآن كه مقاصد أو را دنبال كنند ، جز نام ونوشتهاى از أو چيزى براي آنها باقي نيست .
( 29431 - 29412 )
فرموده است : ومن قبل ما مثّلوا بالصّالحين .
اين گفتار به بنىاميّه وزمان آنها كه پيش از دورانى است كه امام ( ع ) از آن خبر مىدهد اشاره دارد ، واين كه بنى اميّه صلحاى صحابه وتابعان را شكنجه وآزار مىدادند ، وآنها را به سود خود به اعمالي كه مورد خشنودى آنها نبود وأدار مىكردند ، ودروغ بستن به خدا را به آنها نسبت مىدادند ، وجزاى حسنه را سيّئه قرار مىدادند روشن است ، وتوصيف آنچه بدين گونه در آينده واقع خواهد شد ، با آنچه در گذشته بدين گونه به وسيله بنى اميّه واقع شده منافاة ندارد ، ما در جمله ما مثّلو با فعل مثّلو تأويل به مصدر مىشود ومحلّ آن بنا بر اين كه مبتداست رفع ، وخبر آن من قبل مىباشد .
( 29442 - 29432 )
فرموده است : وإنّما هلك . . . تا آجالهم .
اين گفتار هشدارى است بر اين كه در دنيا رشته آرزوها را بايد كوتاه كرد ، زيرا داشتن آرزوهاى دراز ودر پى آنها بودن مايه هلاكت در آخرت است ، منظور امام ( ع ) از من كان قبلكم نسلهاى گذشته ومراد از هلاكت ، نابودى اخروى است وعلت نابودى آنها آرزوهاى درازشان در دنياست كه موجب مىشود به لذّتهايى سرگرم شوند كه آنان را از خدا دور ، واز مرگ غافل مىسازد ، معناى تغيّب آجالهم عنهم غفلت آنها از مرگ ، ونينديشيدن در باره آن ، وناآگاهى آنان به زمان وقوع