كسى كه در باره آن بدگمان ، ودر زندگى از آن بيمناك نباشد ، پس بدانيد ، وخودتان مىدانيد كه دنيا را سرانجام ترك ، واز آن كوچ خواهيد كرد ، اينك از آنانى پند گيريد كه گفتند :
« مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً
« 2 » » امّا همين مردم را بر مركب چوبين ( تابوت ) سوار كرده وبه سوى گورهايشان بردند ، در حالي كه آنها را سواران نمىخوانند ودر قبرهايشان فرود آوردند در حالي كه آنها را مهمانان نمىگويند ، از تخته سنگها براي آنها گور ساختند ، واز خاك ، كفن براي آنها فرآهم كردند ، واز استخوانهاى خرد شده وپوسيده ، همسايگانى براي آنها تعيين شد ، ليكن همسايگانى كه سخن كسى را پاسخ نمىگويند ، وستمى را دفع نمىكنند ، وبه گريه وزارى كسى اعتنايى ندارند ، اگر باران بر آنها باريده شود شاد نمىشوند ، واگر قحطى آنها را فرا گيرد ، نوميد نمىگردند ، اينها گرد همند ليكن تنهايند ، همسايهاند ولى از همديگر دور ، به هم نزديكند ليكن يكديگر را ديدار نمىكنند ، خويشاوندند امّا اظهار خويشى ندارند ، بردبارانى هستند كه كينههايشان از ميان رفته ، ونادانانى هستند كه كينه وحسدشان مرده است ، از درد واندوه آنها بيمى ، وبه كمك آنها اميدى نيست . آنان به جاى زيستن در روى زمين اندرون آن را برگزيدند ، وگشادگى جا را به تنگى ، وهمدمى با كسان خود را به غربت ودورى . وروشنى را به تاريكى بدل كردند ، وبه زمين همان گونه باز گشتند كه پيش از اين پا برهنه وعريان به آن در آمده بودند ، وبا كوله بار اعمال خود به سوى سراى ابدى كوچ كردند ، چنان كه خداوند متعال فرموده است :
« كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ
« 3 » . »
[ شرح ]
( 22495 - 22480 ) بايد دانست كه أساس اين خطبه بر پرهيز دادن مردم از دنياست ، وامام ( ع ) با ذكر نقايص آن ، مردم را از بديها وتباهيهاى آن بر حذر مىدارد ، ودر آن چند
هامش
( 2 ) سوره فصّلت ( 41 ) آية ( 15 ) يعنى : كي از ما نيرومندتر است ؟
( 3 ) سوره أنبياء ( 21 ) آية ( 104 ) يعنى : همان گونه كه آفرينش را آغاز كرديم آن را باز مىگردانيم ، اين وعدهاى است بر عهده ما كه قطعا آن را انجام خواهيم داد .