بلائك متعلّق به سبحانك يا به معبود مىباشد واين گفته دور به نظر مىرسد .
( 21716 - 21692 )
3 - فلا الدّاعى أجابوا . . . تا بواعظ .
اين گفتار شرح حال عاصيان وگنهكارانى است كه دعوت خدا را نپذيرفته واز آن سرپيچى كردهاند ، ودر بيان عيبها وزشتيهاى آن گروه از مردم است كه شيفته دنيا وزيورهاى آن شده ودر دوستى آن فرو رفتهاند ، ونيز براي آنهايى كه از ارتكاب معاصي دست باز داشته وأوامر إلهي را اجرا ودعوت أو را أجابت كردهاند هشدارى است بر اين كه به آنها گرايش واعتماد نكنند وبه آنچه آن مردم به آن گرفتارند خود را دچار نسازند ، وبراي همين گنهكاران نيز تذكّر وتنبيه است شايد از خواب غفلت بيدار شوند وعيوب خود را بشناسند وبه راه حق باز آيند ، امام ( ع ) واژه جيفة را براي دنيا استعاره فرموده است ووجه مناسبت اين است كه خوشيها وزيورهاى دنيا از نظر خردمندان وپرهيزكاران همواره مورد نفرت بوده ، وآن را همچون مردارى آلوده وگنديده دانسته واز آن گريزان مىباشند ، چنان كه در باره آن گفته شده است :
وما هي إلّا جيفة مستحيلة * عليها كلاب همّهنّ اجتذابها « 14 »
فإن تجتنبها كنت سلما لأهلها * وإن تجتذبها نازعتك كلابها « 15 »
ومىتوان مفهوم شعر دوّم را وجه استعاره مذكور دانست ، همچنين واژه افتضاح ( رسوايى ) براي كساني استعاره شده كه به گردآورى مال ومنال دنيا مشهور گشته وبدين سبب از جرگهء صالحان وپرهيزكاران خارج شدهاند جهت مناسبت اين است كه چون رو آوردن به جمع آورى مال ، واعراض از خدا ، واشتغال به أمور دنيا از نظر شارع مقدّس وپويندگان راه إلهي از بزرگترين گناهان كبيره واعمال زشت است ، وافتضاح عبارت از مكشوف شدن بديهايى است كه قبح آنها مسلّم مىباشد لذا امام ( ع ) شهرت داشتن به مال وثروت وحرص بر
هامش
( 14 ) دنيا جز مردارى گنديده نيست كه سگانى گرد آن را گرفتهاند وكوشش آنها ربودن آن است .
( 15 ) اگر از آن دورى گزينى از شرّ مردمش سالم مىمانى واگر آن را بربايى سگانش به جنگ با تو بر خواهند خاست .