[ شرح ]
( 17947 - 17929 ) مقصود امام ( ع ) از بيان اين خطبه توجه دادن مردم به فضيلت وگرانبهايى موقعيت خود ، ورذالت وپستى بنى أمية مىباشد ، فتنه بنى أمية را شرح مىدهد تا نفرت مردم نسبت به آنها افزون شود وضمنا ميل ورغبت مردم را در بارهء خود به خاطر حمايت از اسلام قوت بخشد .
قوّت يافتن رغبت مردم نسبت بحضرت به دو طريق وبه شرح زير حاصل مىشد .
1 - در رابطه با اخبار غيبيى كه نسبت به آينده وحوادث آن بيان مىفرمود .
2 - توضيح بديهايى كه از ناحيهء بنى اميّه وجز آنها پس از روزگار خلافت امام ( ع ) بر مردم تحميل مىشد .
( 17960 - 17957 )
امام ( ع ) با توجّه به حوادث ناگوارى كه بر سر راه خلافت قرار گرفت مىفرمايد : أنا فقأت عين الفتنة :
« من چشم فتنه را كور كردم » اين جملهء امام ( ع ) اشاره به آشوب مردم بصره وناكثين است . براي فتنه لفظ « عين » را استعاره آورده است . واختصاصا چشم را ذكر كرده است ، به اين دليل كه چشم در صورت انسان شريفترين عضو است كار وتلاش وحركت انسان بديدن چشم بستگى دارد .
وبا لفظ « فقأ » استعاره را ترشيحيّه كرده ، وكناية از فرو خوابيدن فتنه با شمشير آن حضرت مىباشد .
( 17974 - 17961 )
قوله عليه السلام : ولم يكن ليجترئ عليها أحد غيرى :
منظور اين است كه مردم جرات جنگ با أهل قبله ومسلمين را ندارند ، چه مىترسند كه مرتكب خطا وگناهى شوند وچگونگى جنگ با آنها را نمىدانند وآگاه نيستند كه فراريان را تعقيب كنند يا خير ؟ زخميان را بكشند يا زنده بگذارند . أهل وعيالشان را أسير ومالشان را در صورتي كه متجاوز باشند تقسيم كنند يا نه ؟ چگونگى جنگ با أهل قبله را كسى نمىدانست تا آن گاه كه امام ( ع ) بر فرو نشاندن فتنهء ناكثين اقدام كرد .