( 16935 - 16908 )
36 - قوله عليه السلام : ولم يختلفوا في ربّهم باستحواذ الشّيطان عليهم :
شيطان بر آنها تسلّط پيدا نمىكند تا با وسوسههاى أو در بارهء پروردگارشان اختلاف كنند چون فرشتگان حق سبحانه تعالى را مستحقّ پرستش وعبادت مىدانند واين حق را براي وى ثابت مىكنند ، شيطان بر آنها غلبه پيدا نمىكند ، چون بر ملائكة تسلّطى ندارد . بيان اين ويژگى براي سلب خصلتهاى بشرى از فرشتگان است . وباز اين عبارت حضرت : ولم يفرّقهم إلى قوله اخياف الهمم براي منزّه دانستن فرشتگان از خصوصيّات عارض بر بشر آمده است . خصلتهاى خاصّ انساني عبارتند از :
الف - قطع رابطههاى سوء وناگوار مانند ترك رابطههائى كه از روى عداوت وضديّت ناشى از خشم وشهوت پديد آيد .
ب - حسد وبدخواهى : بحقيقت دانستهايد كه حسد وبدخواهى رذيلت نفساني است وريشه در بخل وحرص دارد وأساس اين دو ، نفس امّاره است ( ونفس امّاره در انسان وجود دارد ) .
ج - أنواع شكّ ريب وترديدهايى كه در أمور باطل به كار گرفته مىشود . وانسانها بدان مبتلا هستند : منظور از ريب در سخن امام شك وترديدهاست ومراد از مصارف آنها ومنظور از شعبههاى آن قسمتهاى گوناگونى است كه هر شك وشبههاى انسان را به باطل مىكشاند وآدمي از طريق شبههاى خاصّ بباطل روى مىآورد . امّا فرشتگان به ريب وشك گرفتار نيستند .
به يقين مىدانى كه منشأ همهء شك وشبههها ، وهم وخيال است . وچون فرشتگان داراى نفس امّاره نيستند پس از تمام خصلتهاى سه گانهء فوق پاك ومنزّه مىباشند .
د - به دليل اين كه معبود فرشتگان كه نهايت مطلوبشان مىباشد وجهت همّت آنها نيز يگانه است به چيزى ديگر توجّهى نداشته ، تفرقه وجدايى ندارند .