( 16952 - 16936 )
37 - قوله عليه السلام : فهم اسراء الأيمان إلى قوله ولا فتور :
« فرشتگان به كمند ايمان گرفتارند » .
لفظ « أسر » استعاره به كار رفته است وبا به كار بردن « ربقه » استعاره ترشيحيه شده است . با اين عبارت امام ( ع ) ملائكة را پاك ومنزه مىداند وهيچ يك از خصلتهاى چهارگانه انساني كه فوقا ذكر شد ، ايمان آنها را منحرف نمىكند . دليل منزه بودن فرشتگان را قبلا توضيح دادهايم .
( 16980 - 16953 )
38 - قوله عليه السلام : وليس في اطباق السّموات إلى قوله عظماء :
« از كثرت وجود فرشتگان در بين طبقات آسمان جاى خالى نيست » مقصود اين است كه آسمانها پر از ملائكة خداوندى است ، ( وهر كدام به كارى مشغولند ) برخى مدام براي پروردگارشان در سجدهاند وبعضي با جديّت تمام به دنبال كارهاى محوّلهاند . بايد دانست كه گروهى از فرشتگان حركت آسمانها را بر عهده دارند . وگروهى ديگر كه داراى مرتبهء بالاترى هستند . دستور حركت را صادر مىكنند .
بعيد نيست كه منظور امام از فرشتگان سجده كننده ، همان امر كنندگان باشد . ومدام در سجده بودن فرشتگان كناية استعارهاى از كمال عبادتشان باشد . ومراد از فرشتگان شتابان براي انجام كار ، آنهائى باشند كه حركت آسمانها را بر عهده دارند . امّا اين كه طول طاعت وفرمانبردارى را امام ( ع ) دليل افزايش دانش فرشتگان قرار دادهاند ، به اين دليل است كه حركات فرشتگان ، مانند ملائكهاى كه در مراتب بالاترى قرار دارند از روى شوق وعلاقة است واز جهت كمال معرفتي كه بخداوند متعال دارند كمال ذاتي آنها همواره در حال رسيدن از قوه به فعل است . وزيادى عزت وجلال پروردگار در نزد آنها موجب بزرگى وعظمت فرشتگان مىشود ، زيرا فزونى عظمت آنها چنان كه قبلا گفتيم تابع ، زيادى شناختى است كه از خداوند پيدا مىكنند .
( ومنها في صفة الأرض ودحوها على الماء . )