امام ( ع ) فرموده است در ورأى صداى فرشتگان ، حقايقى وجود دارد كه فرشتگان چنان كه بايسته است آنها را درك نمىكنند . نه ، بلكه بالاتر از دانش وعبادت آنها ، مراحلى از جلال وشكوه خداوندى است ، كه معرفت فرشتگان از آن قاصر است . وادراك أهل بصيرت از دريافت جلال وشكوه حق فرو ماند ، متحيّر وسرگردان بمقام ناتوانى خويش بازگردد ودر مرز محدود ونهايت كمال خود كه جايگاه بندگى وعبوديّت است متوقّف ماند .
( 16502 - 16491 )
5 - قوله عليه السلام : انشأهم على صور مختلفات إلى قوله عزّته اختلاف
صورت فرشتگان كناية از اختلاف حقيقت واندازهء وجودي وتفاوت مرتبهء آنها در كمال وقرب آنها بخداست . لفظ « أجنحة » يعنى بالها ، استعاره از نيرومنديى است كه آنها ، در به دست آوردن معارف الهى وتفاوت در زيادى ونقصانى كه به لحاظ دريافت معرفت وكمال دارند . چنان كه خداوند متعال فرموده است :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ جاعِلِ »
« 1 » .
تعدّد بال فرشتگان ، در كلام حق تعالى كناية از تفاوت ادراك آنها از جلال خدا ودانش متفاوتى است كه لزوما هر يك از حق تعالى دارند . به همين دليل امام ( ع ) داشتن بال را ، موجب تسبيح وتنزيه جلال وشكوه خداوندى دانسته است زيرا آگاهى فرشتگان بجلال حق ، منزّه وپاك از هر آن چيزى است كه شايستهء بزرگوارى وجود ومناسب جلال وعزت الهى نباشد .
( 16530 - 16503 )
6 - قوله عليه السلام : لا ينتحلون إلى قوله يعملون :
ساختن بعضي از مصنوعات خداوند با وجودي كه فرشتگان وسيلهء ايجاد آنها باشند آنان را بفراموشى قدر ومنزلتشان دچار نمىكند ، وآنها خود را مدّعى خلقت چيزى ، جز به مقدارى كه خداوند به آنها توانايى داده است نمىدانند . نهايت مقامي كه
هامش
( 1 ) سوره فاطر ( 35 ) آية ( 1 ) : هر يك از فرشتگان داراى دو يا سه ويا چهار بال هستند .