بريده نگردد ، تا بدان سبب سعى وكوششان سستى پذيرد . أسير وگرفتار طمعهاى بيجاى دنيوي نمىشوند تا جدّ وجهد دنيايى را بر كوشش آخرت بر گزينند ، اعمال وعبادات گذشته خويش را بزرگ وبا اهميّت نمىدانند ، تا به اميد عظمت اعمالشان ، خوف وبيم از عذاب الهى از دلشان رخت بر بندد . هيچ گاه شيطان بر آنها مسلّط نمىشود ، تا اختلاف كلمه در بارهء پروردگارشان پيدا كنند . زشتى جدايى ودشمنى از هم جدايشان نساخته ، كينه وحسد ره بسويشان نبرده است .
أنواع شك وريب واقسام عزم وهمّتهاى پست بي ارزش آنها را متفرّق ودسته دسته نكرده است . تمام فرشتگان در كمند وريسمان ايمان أسير وگرفتارند . ميل عدول از حق وسستى در عبادت آن بند را از گردنشان باز نكرده است .
در تمام طبقات آسمان جاى افكندن پوستى نيست ، جز اين كه در آنجا فرشتهاى به سجده افتاده ، ويا در كوشش وتلاش فراگيرى دانش است .
بر اثر زيادى أطاعت پروردگارشان علم خود را افزايش دادهاند . عزّت وجلال خداوند در قلب آنها عظمت وهيبت ايجاد كرده است . »
[ شرح ]
بايد دانست كه اين بخش از خطبهء « أشباح » در توصيف فرشتگان است ، آنان كه از جهت كمال در بندگى خدا ، اشرف موجودات ممكن مىباشند ؛ توصيف فرشتگان در حقيقت بيان مجد وبزرگوارى وعظمت حق تعالى است .
پيش از اين در بارهء أنواع فرشتگان ونحوهء اسكان آنها در طبقات آسمان بحث كردهايم وبه اندازهء لازم مقصود را توضيح دادهايم ، اينك بر آنيم تا بحثهايى كه مناسب اين خطبه است شرح دهيم . فرازهايى از كلام ارجمند آن حضرت را طىّ قسمتهايى به شرح زير مىآوريم .
( 16444 - 16430 )
1 - قوله عليه السلام : ثمّ خلق سبحانه إلى قوله من الملائكة :
محتمل است كه امام ( ع ) با عبارت « الصّفيح الاعلى » به فلك نهم اشاره كرده باشد ومنظور از فلك نهم همان عرش است ، زيرا كه فلك نهم بزرگترين وبالاترين جرم