گرفته مىشوند ، شبيه اين فرمودهء حق تعالى است ، كه :
إِلَّا مَنْ خَطِفَ
« 6 » .
توضيح اين بيان امام ( ع ) پيش از اين به تفضيل داده شد . در بارهء اين كه چرا امام ( ع ) كلمهء « شهب » را تكرار كردهاند ، بايد گفت كه ذكر شهاب در جملهء أول براي بيان اين حقيقت بود كه شهب دامى براي شياطين بحساب مىآيند ، ودر جملهء دوّم براي بيان اين حقيقت است كه گوش فرا دارندگان به آسمان با شهابهاى پرّان رمى شده ودور مىگردند . ( بعبارت روشنتر ) شهب در يك جمله بمعنى كمين گاه ودر جملهاى ديگر بمعنى تير به كار رفته ، تكرار سخن براي فزونى معنى است .
( 16424 - 16406 )
قوله عليه السلام : وأجراها على اذلال تسخيرها :
اين عبارت امام ( ع ) مانند اين آيهء شريفه است كه :
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ *
« 7 » مقصود از « إذلال » يا ذلّة : ممكن بودن ، حاجت داشتن ونيازمند ايجاد واداره بودن است . ومنظور از ثوابت وسيّار كه در كلام امام ( ع ) آمده است ، هر كدام مفهوم خاصّى دارد كه ذيلا شرح مىدهيم : مقصود از سيّارات هفت ستاره است وعبارتند از :
زحل ، مشترى ، مرّيخ ، خورشيد ، زهره ، عطارد وماه .
خورشيد وماه را « نيّرين » وپنج ستاره ديگر را « متحيّرين » مىگويند : دليل متحيّر گفتن به اين ستارگان اين است كه حركت مستقيم انجام مىدهند وپس از توقّفى كوتاه به جايگاه اوّل بازگشت نموده ، وپس از توقّفى ديگر بحال استقامت ، باز مىگردند . امّا خورشيد وماه ، همواره حالت استقامت ويكنواختى دارند . وديگر ستارگان آسمان جز اين هفت ستاره كه ياد شد ، ثوابت شمرده مىشوند ، ودر فلك هشتم قرار دارند . هر يك از هفت ستارهء سيّار حركتي مخصوص به خود دارد ، كه مخالف حركت ستارگان ديگر است .
هامش
( 6 ) سوره صافات ( 37 ) آية ( 10 ) : گوش فراداران را تيرهاى شهاب تعقيب مىكنند .
( 7 ) سوره نحل ( 16 ) آية ( 12 ) : خورشيد وماه وستارگان تسخير فرمان اويند .