ماه هر روزى در يكى از منازل ياد شده فوق قرار دارد ؛ چنان كه خداوند متعال مىفرمايد :
لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ
، . . .
ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ *
« 4 » .
( 16384 - 16372 )
قوله عليه السلام : ليميّز بين اللّيل والنّهار إلى قوله بمقاديرهما
يعنى اندازهگيرى مسير وحركت مشخّص كنندهء ماه وسال است . پيش از اين در خطبهء أول تفسير وتفصيل اين مطلب گذشت .
( 16389 - 16385 )
قوله عليه السلام : ثمّ علّق في جوّها فلكها
پس از آن كه امام ( ع ) اشاره به كيفيت تركيب ستارگان كرد حال با بيان اين عبارت اشاره به جايگاه استقرار ستارگان كرده مىفرمايد : هر يك در فضاى فلك خود آويخته هستند .
اگر بپرسى كه امام ( ع ) ابتدأ فرموده بود ، كه ستارگان وسيّارات معلق نيستند ودر اين عبارت مىفرمايد در جو فضاى فلك شان آويختهاند معناى اين دو كلام را چگونه توجيه مىكنيد ؟
در پاسخ مىگوييم : تعليق ووابستگى امرى نسبى است به اعتباري مىتوان گفت معلّق ووابستهاند ، وبه اعتباري مىشود گفت وابسته نيستند . در عبارت اوّل كه فرمود وابسته نيستند ، منظور اين است كه به جسم ديگرى در ما فوق خود ، وابستگى ندارند . ومقصود از وابستگى در عبارت دوّم اين است كه در فضا به قدرت واراده خداوند معلّق ووابسته هستند . ميان اين دو كلام تناقض ومنافاتى نيست .
وفلك اسم جنس است براي هر جسم مدوّرى كه بر آن اين نام صدق كند .
( 16405 - 16390 )
قوله عليه السلام : وناط بها زينتها من خفيّات دراريها ومصابيح كواكبها :
اين كلام امام ( ع ) شبيه كلام خداوند است كه فرمود :
وَزَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ
« 5 » .
واين سخن حضرت كه گوش فرا دارندهء به آسمانها ، با تيرهاى شهاب هدف
هامش
( 4 ) سوره يس ( 36 ) آية ( 40 و 38 ) : همهء ستارگان وسيّارات در فلكى شناگرند اين اندازهگيرى از جانب خداوند غلبه دارندهء آگاه مقرر شده است .
( 5 ) سوره فصلت ( 41 ) آية ( 12 ) : ما آسمان دنيا را با چراغهايى زينت داديم .