ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ
« 1 » . مقصود از « التحام » آسمان ضميمه شدن اجزاى داراى صورت ، با اجزاى صورت پذير است ، چنان كه دو طرف زنبيل يا اشيايى از اين قبيل ، با روابطى به يكديگر متصل مىشود . ( عرب در بارهء ارتباط يافتن اجزاى يك شيئى وقتي « تشريج عرى » مىگويد كه اجزاى آن شيئى نسبت به يكديگر حالت جذب وانجذاب داشته باشند ) منظور از باز شدن درهاى آسمان پس از بسته بودن آنها ، اين است كه گشايش درهاى آسمان ، موجب نزول رحمت خداوند شود وفرشتگانى كه تدبير اين جهان را به عهده دارند ، بواسطة نزول وحركت آنها ، أنواع رحمت حق نزول مىيابد . بنا بر اين حركات فرشتگان شبيه درها مىباشد . چه همانها ، درهاى رحمت حق وكليدهاى جود خداوندىاند .
احتمال دوّم اين كه عرب آنچه را در بالا قرار داشته باشد ، آسمان مىگويد .
بنا بر اين ممكن است ، مقصود از آسمان معناى عام ، وشامل آسمان مورد نظر هم بشود . وجملهء « وناداها » اشاره به آسمان ابرها باشد ، ودود بودن آسمان منظور بخارى است كه پيش از انجماد شبيه دود مىباشد . لفظ دود ، از بخار استعاره آورده شده است .
اتّصال يافتن اجزاى مختلف آسمان ، اشاره به پيوستگى اجزاى بخار است كه بصورت ابر در آيد و ( باز شدن درهاى بسته ) كناية از نزول باران ابرها باشد . چنان كه خداوند متعال فرموده است :
فَفَتَحْنا أَبْوابَ السَّماءِ بِماءٍ مُنْهَمِرٍ
« 2 » .
( 16333 - 16326 )
قوله عليه السلام : وأقام رصدا من الشّهب الثّواقب على نقابها
اين عبارت
هامش
( 1 ) سوره فصلت ( 41 ) آية ( 11 ) : به آسمان وزمين دستور داديم كه با رغبت يا اكراه فرمانبردار باشند ، آنها گفتند كه با رغبت أطاعت مىكنيم .
( 2 ) سوره قمر ( 54 ) آية ( 11 ) : ما درهاى آسمان را به آب ريزنده گشوديم .