وملاحمة صدوع » آسمانها چسبيدگى ومماس بودن آنها بر يكديگر وعدم خلأ در ميان آنها باشد . ( در احتمال ارتباط يافتن اجزا با يكديگر ، ودر احتمال دوم ، پيوسته شدن طبقات آسمان با هم فرض شده است ) .
امام ( ع ) با كلمهء « بلا تعليق » به كمال قدرت خداوند تعالى توجّه داده است .
قضاوت أوهام اين است كه آسمان ، همچون سنگى كه در هوا معلق بماند ، در خلأ متوقّف گرديده . واين موجب حيرت وشگفتى عقول شده است . امام ( ع ) با كلمهء « بلا تعليق » آنها را بر شگفتى وبزرگ شمردن اين امر تحريك كرده است .
( 16300 - 16295 )
قوله عليه السلام : ووشّج بينها وبين أزواجها :
مقصود امام ( ع ) از « أزواج » نفوس فرشتگان آسمانى است كه نزديك وقرين يكديگرند . وبه هر قرينى زوج گفته مىشود . يعنى ميان نفوس آسمانى ارتباط بر قرار كرد ، بدين سان كه هر جرم آسمانى آن چيزى را پذيرفت كه ديگر جرم آن را پذيرا نبود .
( 16310 - 16301 )
قوله عليه السلام : وذلّل للها بطين بأمره إلى قوله انفراجها :
در باره اين حقيقت پيش از اين اشارهاى شد ، كه فرشتگان مانند ديگر حيوانات جسماني نيستند . بنا بر اين بالا وپايين رفتن آنها مانند بالا وپايين رفتن افراد محسوس نيست ، وگر نه حق تعالى جلّ قدسه - كه از تصور گمان كنندگان فراتر است - لزوما در سمتى قرار مىگرفت ، تا صعود بسوى أو انجام پذيرد ، وفرود از نزد أو تحقّق يابد . بنا بر اين لفظ « نزول » كه بر جهت محسوس فرودين اطلاق مىشود استعاره آورده شده است براي نزول عقلانى : بدين معنى كه ، بخششهاى ارزشمند ، از آسمان جود خداوندى ، بر سرزمينهاى قابل فيض فرود مىآيد . با توجّه به اين معنى فرود آمدن فرشتگان عبارت خواهد بود از : رساندن فيض به موجوداتى كه از نظر مقام پايينتر از فرشتهاند وفرشتگان واسطهء ميان موجودات وآفريدگار مىباشند . بنا بر اين ، منظور از فرشتگان ، فرستادگانى هستند كه مأمور رساندن وحىاند ويا مأموريّت ديگرى دارند . ومقصود از فرشتگان بالا رونده ، فرشتگانى